ಭಾರತದ ಚೀತಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಇದೀಗ ದೇಶದ ಚೀತಾಗಳ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮೋಹನ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ತರಲಾದ ಎರಡು ಚೀತಾಗಳಾದ ಗಂಡು ವ್ಯೋಮ್ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ನೀರಾ ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಕುನೋ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರದ ಬಳಿಕ ಚೀತಾಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸುರಕ್ಷಿತ ನೆಲೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ.
ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿಗೆ ಎರಡು ಚೀತಾಗಳ ಆಗಮನ
ಬುಂದೇಲ್‌ಖಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯೋಮ್ ಮತ್ತು ನೀರಾ ಅವರನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ‘ಸಾಫ್ಟ್ ರಿಲೀಸ್ ಬೋಮಾ’ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊಸ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಸುಮಾರು 439 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳಿಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಐದು ಸಾಫ್ಟ್ ರಿಲೀಸ್ ಬೋಮಾಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದಾಗಿದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗ ಮೂರು ಚೀತಾ ನೆಲೆ
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದ ಚೀತಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಶಿಯೋಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭವಾದ ಬಳಿಕ, ಮಂದಸೌರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಎರಡನೇ ಚೀತಾ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದೀಗ ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮೂರನೇ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು.
2,339 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶ
ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು 2,339 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಾಗರ್, ದಾಮೋಹ್ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಗಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಸಾಂಬಾರ್, ಚೀತಲ್, ನೀಲ್‌ಗೈ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸರ ಇದೆ.
ವಿಶಾಲ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಪೊದೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಚೀತಾಗಳಿಗೆ ಓಡಾಡಲು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸರ ಒದಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚೀತಾಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗ 60
ಭಾರತದ ಚೀತಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಐದು ಚೀತಾ ಮರಿಗಳು ಜನಿಸಿದ ಬಳಿಕ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಚೀತಾಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 60ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ 41 ಚೀತಾಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿರುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿಗೆ ವ್ಯೋಮ್ ಮತ್ತು ನೀರಾ ಆಗಮನವನ್ನು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಈಗಿರುವ ಚೀತಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೊಸ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅವಕಾಶ
ಚೀತಾಗಳ ಆಗಮನದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹೋಂಸ್ಟೇಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ₹2 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹3 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ನೇರ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ, ಹೋಂಸ್ಟೇ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೇವೆ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು.
ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಇನ್ನೆರಡು ಚೀತಾಗಳು
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮೋಹನ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಚೀತಾಗಳನ್ನು ತರಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕುನೋದಿಂದ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ ಭಾರತದ ಚೀತಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದೀಗ ವೀರಾಂಗಣ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಹೊಸ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಬೇಟೆಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹುಲಿ-ಚಿರತೆಗಳಂತಹ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
