ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗ, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಆರಾಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸೆಮಿ-ಹೈಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯಾದ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಕುಳಿತು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಲೀಪರ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೂ ವೇಗ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ದೇಶದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ 260 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಬೇಡಿಕೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಂದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೈಲುಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ರೈಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶೀಯ ರೈಲು ಕೋಚ್ ತಯಾರಿಕೆ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿಗೂ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆ
ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೈಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 98ರಿಂದ 100ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಭರ್ತಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳ ವೇಗದ ಸಂಚಾರ, ಆಧುನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಆರಾಮದಾಯಕ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸ್ನೇಹಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಮಲಗಿಕೊಂಡು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸ್ಲೀಪರ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಬಂದಿದೆ.
ICFನಿಂದ 50 ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ
ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಟಿಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ICF) ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದೀಗ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ICF ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ.
ICFನಲ್ಲಿ ತಲಾ 24 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 50 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು ಸೆಟ್ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ರೈಲುಗಳು ದೂರದ ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ವೇಗದ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ICF ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೈಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅನುಭವ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
BEMLಗೆ ₹180 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದ
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಹಾಗೂ ಮೆಟ್ರೋ ಕೋಚ್ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ BEML ಕೂಡ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಚೆನ್ನೈನ ICF, BEMLಗೆ ಸುಮಾರು ₹180 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಒಪ್ಪಂದ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಡಿ ಒಟ್ಟು 10 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದೊರೆತಿದೆ.
BEML ಈಗಾಗಲೇ ರೈಲು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಅದರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ದೊರೆತಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸ್ಲೀಪರ್ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಕೈನೆಟ್ ರೈಲ್ವೆ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ಗೆ 120 ರೈಲುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ ಕೈನೆಟ್ ರೈಲ್ವೆ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರೈಲ್ ವಿಕಾಸ್ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (RVNL), ರಷ್ಯಾದ ಮೆಟ್ರೋವಾಗನ್ಮ್ಯಾಶ್ ಮತ್ತು ಲೊಕೋಮೋಟಿವ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (LES) ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಜಂಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 120 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ರೈಲುಗಳು ತಲಾ 16 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲಿವೆ. ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಾತೂರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠವಾಡ ರೈಲು ಕೋಚ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.
ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ರೈಲನ್ನು 2027ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರೊಳಗೆ ಹೊರತರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲು ಕೋಚ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
BHEL–ತಿತಾಘರ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ 80 ರೈಲುಗಳು
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ BHEL ಮತ್ತು ತಿತಾಘರ್ ರೈಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (TRSL) ಒಕ್ಕೂಟವೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ. ಈ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ 80 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು ಸೆಟ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ದೊರೆತಿದೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ರೈಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 35 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಒಪ್ಪಂದ (AMC) ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈಲುಗಳ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗಮನ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಒಕ್ಕೂಟವು 2027ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲನ್ನು ಹಳಿಗೆ ಇಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಏನು ಲಾಭ?
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹಲವು ಅನುಕೂಲಗಳು ದೊರೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ದೀರ್ಘ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಮಲಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ವೇಗದ ರೈಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಲಿವೆ.
ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಮದಾಯಕ ಬರ್ತ್ಗಳು, ಆಧುನಿಕ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ವೇಗದ ಪ್ರಯಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಆರಾಮದಾಯಕ ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವುದು ಈ ರೈಲುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಲಿದೆ.
ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ದೀರ್ಘ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರೈಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವು ಹಲವು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ವೇಗದ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.
ದೇಶೀಯ ರೈಲು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ
260 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿದೆ.
ರೈಲು ಕೋಚ್ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಬಹುದು. ರೈಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿವಿಧ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು, ಒಳಾಂಗಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಘಟಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೂ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಇದರಿಂದ ರೈಲ್ವೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಲಾಭವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ರೈಲು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಇದು ಪೂರಕವಾಗಬಹುದು.
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆ
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಕುಳಿತು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಲೀಪರ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದೆ.
ಒಟ್ಟು 260 ಹೊಸ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ವೇಗದ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕದ ಜಾಲ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
