ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯವು ಕಾವೇರಿ ಕೊಳ್ಳದ ರೈತರ ಪಾಲಿನ ಜೀವನಾಡಿ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ರೈತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬರಗಾಲದ ಭೀತಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹದ ತೀವ್ರ ಅಗತ್ಯತೆಯ ನಡುವೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಏಕೆ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಇದೀಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯದ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 84 ಅಡಿಗಳು. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಳಹರಿವು 10,000 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನದಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 500 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್ ಗೂ ಅಧಿಕ ನೀರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನದಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಲೆದೋರಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದ ನಡುವೆ, ಈ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ನಿರ್ಧಾರವು ರೈತರಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. "ನಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಬಿಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ?" ಎಂಬುದು ರೈತರ ಒಕ್ಕೊರಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಆರೋಪಗಳೇನು?
ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ನೀರು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನು ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾಡತೊಡಗಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಗಳೆಂದರೆ:
ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲದ ಛಾಯೆ ಇದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿತವ್ಯಯದಿಂದ ನೀರು ಬಳಸುವ ಬದಲು, ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಹರಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ರೈತರಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದಂತೆ.
ಒಳಹರಿವಿನ ದರ: ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದ ತಕ್ಷಣವೇ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನೀರು ಬಿಡುವುದು ಏಕೆ? ನಮ್ಮ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಎಂಬುದು ರೈತರ ವಾದ.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕ್ರಮ: ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ನದಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ದೂರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಾದ
ಈ ಆರೋಪಗಳ ನಡುವೆಯೇ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಜಲಾಶಯದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಜಲಾಶಯದ ಒಳಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯದ ಮಟ್ಟವು ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಹೊರಬಿಡುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಕಾನೂನು ಬದ್ಧತೆ: ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ಆದೇಶದಂತೆ, ಮಾಸಿಕ ಕೋಟಾದ ಅನ್ವಯ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀರು ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆತಂಕ.
ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯವು ಕೇವಲ ಮೈಸೂರಿನ ರೈತರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಗೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಭದ್ರತೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ, ಜಲಾಶಯದ ಒಳಹರಿವು ಮತ್ತು ಹೊರಹರಿವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಗೊಂದಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಏನು?
ರೈತರ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ತಣಿಸಲು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ನೀರಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು:
ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಕೇವಲ ಮೌಖಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಬದಲು ದೈನಂದಿನ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ: ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ನೀರು ಪೋಲಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು.
ಸಂವಾದ: ರೈತ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಿಯಮಿತ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಬೇಕು.
ಕಬಿನಿ ಡ್ಯಾಂನಿಂದ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂಬುದು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯ. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯು ದಿನೇ ದಿನೇ ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ರಾಜ್ಯದ ರೈತರ ಹಿತ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯದ ಸುರಕ್ಷತೆ— ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ. ವಿವಾದಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳೇ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಲ್ಲವು.