ಐಫೋನ್ ಬದಲು ಗಡ್ಡದ ಎಣ್ಣೆ ಡೆಲಿವರಿ ಮಾಡಿದ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್‌ಗೆ ಭಾರಿ ದಂಡ - ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ!!

ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಬಟ್ಟೆಬರೆ, ದಿನಸಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲೇ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಹೀಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಫೋನ್ ಬದಲು ಯಾವುದೋ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ವಸ್ತು ಬಂದರೆ ಆ ಗ್ರಾಹಕನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗಬೇಡ?

ಇಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ಘಟನೆ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸಿದ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್’ (Flipkart) ಗೆ ಮುಂಬೈನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗವು ತೀವ್ರ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಐಫೋನ್ ಬದಲಿಗೆ ‘ಗಡ್ಡಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸುವ ಎಣ್ಣೆ’ (Beard Oil) ತಲುಪಿಸಿ, ನಂತರ ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸದ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್‌ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಭಾರಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

1.11 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಐಫೋನ್ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕ

ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 2023ರಲ್ಲಿ. ಮುಂಬೈನ ಪೊವೈ (Powai) ನಿವಾಸಿಯೊಬ್ಬರು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆ್ಯಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮಾದರಿಯ ಆ್ಯಪಲ್ ಐ-ಫೋನ್ 14 ಪ್ರೊ (Apple iPhone 14 Pro - 128 GB) ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆದ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಮೂಲಕ 'ನೋ-ಕಾಸ್ಟ್ ಇಎಂಐ' (No-Cost EMI) ಯೋಜನೆಯಡಿ ಒಟ್ಟು 1,11,793 ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿ ಅವರು ಈ ಫೋನ್ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ತಲುಪಿತ್ತು. ಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಆಕ್ಸೆಸರೀಸ್‌ಗಳಾದ ಚಾರ್ಜರ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಕವರ್ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ತಲುಪಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡ ಗ್ರಾಹಕರು, ಐಫೋನ್ ಇರುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಅನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಓಪನ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಪಾರ್ಸೆಲ್ ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಕಾದಿತ್ತು ಶಾಕ್!

ಘಟನೆಯ ವಿಚಿತ್ರ ಘಟ್ಟ: ಬಾಕ್ಸ್ ಒಳಗೆ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಐಫೋನ್ ಬದಲು, ಗಡ್ಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸುವ ‘ಬಿಯರ್ಡ್ ಆಯಿಲ್’ (Beard Growth Oil) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದವು!

ಕಂಪನಿಯ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ವೈಫಲ್ಯ

ತನಗೆ ಬಂದಿರುವ ತಪ್ಪು ವಸ್ತುವನ್ನು ನೋಡಿ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಗ್ರಾಹಕರು, ತಕ್ಷಣವೇ ತಡಮಾಡದೆ ಅಗತ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಓಪನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತೆಗೆದ ವೀಡಿಯೊ, ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ (Customer Care) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ತನಗೆ ಆದ ವಂಚನೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ, ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಫೋನ್ ತಲುಪಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.

ಆದರೆ, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಈ ದೂರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರಿನ ಕುರಿತು ಸರಿಯಾದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸದೆ, ಯಾವುದೇ ಮರುಪಾವತಿಯನ್ನೂ ನೀಡದೆ, ಹೊಸ ಫೋನ್‌ನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡದೆ "ನಿಮ್ಮ ದೂರು ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ" (Issue Resolved) ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಸ್ ಕ್ಲೋಸ್ ಮಾಡಿದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಈ ದಬಾಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಗ್ರಾಹಕರು, ಕೊನೆಗೆ ಕಾನೂನಿನ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಟು ಟೀಕೆ ಹಾಗೂ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು

ಗ್ರಾಹಕರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದೂರನ್ನು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಮುಂಬೈನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗವು, ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆದೇಶಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಪೂರ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಮರುಪಾವತಿ: ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪಡೆದ ಐಫೋನ್‌ನ ಪೂರ್ಣ ಮೊತ್ತ 1,11,793 ರೂ. ಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇಕಡಾ 9 ರಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಗೆ ಪರಿಹಾರ: ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿದ ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಹಾಗೂ ಅಸಹಾಯಕತೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ 50,000 ರೂ. ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚ: ಗ್ರಾಹಕರು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ತಗಲಿದ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ವೆಚ್ಚವಾಗಿ 20,000 ರೂ. ನೀಡಬೇಕು.

ಸಮಯಾವಧಿ: ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆದೇಶ ಬಂದ 45 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯು ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬಡ್ಡಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ 1,81,793 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.

ಆ್ಯಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನಿರಾಳ, ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್‌ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆ

ಈ ಪ್ರಕಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಫೋನ್ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ‘ಆ್ಯಪಲ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (Apple India) ವಿರುದ್ಧವೂ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಆಯೋಗವು, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಆ್ಯಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಗೋದಾಮಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯ (Delivery) ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾರಾಟಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲಿನ ದೂರನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಜಾಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ದಂಡ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಭರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಆಯೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು 'ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ'

ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗವು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆ:

ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ: ಗ್ರಾಹಕರು ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ನಕಲಿ ವಸ್ತು ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ದೂರು ನೀಡಿದಾಗ, ಕನಿಷ್ಠ ತನಿಖೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸದೆ ದೂರನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು (Closing Complaint) ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹಾಗೂ "ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ" (Unfair Trade Practice) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ: ಗ್ರಾಹಕರು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾರಾಟಗಾರನನ್ನು ನೋಡಿಯಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಸ್ತು ತಲುಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.