ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಮೊದಲು ನೆನಪಾಗುವುದು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ. ಅರಮನೆಯ ವೈಭವ, ಜಂಬೂಸವಾರಿ, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಜನಪದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಸರಾವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಂಗಳೂರು, ಮಡಿಕೇರಿ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೈಸೂರಿನ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಳಗಳ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ - ಹುಲಿವೇಷ ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ
ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುವುದು ಹುಲಿವೇಷ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಜನಪದ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಹುಲಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಚಂಡೆ ವಾದ್ಯದ ತಾಳಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಿಂಹವೇಷ, ಜನಪದ ಕಲಾ ತಂಡಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಇದನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಡಿಕೇರಿ ದಸರಾ - ದಶಮಂಟಪಗಳ ಅದ್ಧೂರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ
ಕೊಡಗಿನ ಮಡಿಕೇರಿ ದಸರಾ ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ. ನವರಾತ್ರಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಮಡಿಕೇರಿ ದಸರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುವ ದಶಮಂಟಪಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ. ವಿವಿಧ ದಸರಾ ಸಮಿತಿಗಳು ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬೃಹತ್ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು, ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವೈಭವದಿಂದ ಮಡಿಕೇರಿ ನಗರ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ದಸರಾ - ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದ ಸಂಭ್ರಮ
ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವು ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲೂ ಅದರ ರಾಜಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಕಾಲದ ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ದಸರಾ - ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಭ್ರಮ
ಮಲೆನಾಡಿನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ದಸರಾವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಶೇಷತೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶವೂ ದಸರಾವನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿವೇಷ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮಡಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ದಶಮಂಟಪಗಳ ರಾತ್ರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಸರಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಗರದ ಉತ್ಸವವಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಜನಪದ ಕಲೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಭ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೆರುಗಿನಿಂದ ಹಬ್ಬದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
