ದೆಹಲಿಯ ಯಮುನಾ ನದಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗೆ ತಜ್ಞರ ವಿರೋಧ - ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುವ ಆತಂಕ!!

ಯಮುನೆ ಮತ್ತು ಸಾಬರಮತಿ ನದಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸಾಬರಮತಿ ನದಿ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಯಮುನಾ ನದಿ ಎರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗೂ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಬರಮತಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಸ್ವರೂಪ ಒಂದು ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ, ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಹರಿವು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಹಾಗೂ ಹೂಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಬರಮತಿ ನದಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಯಮುನೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಳ 

ಯಮುನಾ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ನೀರಿನ ಹರಿವು ದೆಹಲಿಯವರೆಗೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಹರಿದುಬಂದಾಗ ಪ್ರವಾಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ನಡೆದರೆ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಹರಡಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಆತಂಕವಾಗಿದೆ.

ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿ - ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಭೀತಿ

ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದರೆ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ನದಿ ಹರಡಿ ಹರಿಯುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಾಗ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನ, ಸೈಕಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್, ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ನಡೆದರೆ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಪ್ರವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಜಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

52 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ರಿವರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಯೋಜನೆ - ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ

ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಸುಮಾರು 52 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ತೀರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಾದಿಂದ ವಜೀರಾಬಾದ್‌ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಜೀರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಕಾಲಿಂದಿ ಕುಂಜ್‌ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಸೈಕಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಆತಂಕ - ತಜ್ಞರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು

ಯಮುನಾ ನದಿ ತೀರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಿಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಯೋಜನೆ ನದಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶ, ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಹೂಳು ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ನದಿ ತೀರದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

2023 ಮತ್ತು 2025ರ ಪ್ರವಾಹದ ಅನುಭವ - ಯಮುನಾ ತೀರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯ

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರವಾಹದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ 2023ರಲ್ಲಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಅಪಾಯದ ಗಡಿ ದಾಟಿ ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ನುಗ್ಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಜ್ಞರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ವಿವರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಒತ್ತಾಯ - ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತಜ್ಞರ ಆಗ್ರಹ

ಯಮುನಾ ರಿವರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳು, ವೆಚ್ಚದ ಅಂದಾಜು, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ವರದಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಒತ್ತಾಯ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಪ್ರವಾಹದ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡದೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಸರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ - ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು

ಯಮುನಾ ನದಿ ತೀರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ, ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಯೋಜನೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.