ದೆಹಲಿಯ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಕಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಏರಿಕೆ - AQI ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗ!!

ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ (AQI) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಘನ ಮೀಟರ್ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ PM2.5 ಕಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ 1,000 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮೀರಿದರೆ, ಆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದೆಹಲಿಯ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.

1,000 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮಿತಿ ಏಕೆ

CPCB ನೀಡಿರುವ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2015ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ PM2.5 ಅಳತೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗೆ 0ರಿಂದ 1,000 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂವರೆಗಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವಂತೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಗಂಟೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿಗದಿತ ಅಳತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೊರತಾದ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು AQI ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ದೀಪಾವಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಏರಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 1,000 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರದ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ PM2.5 ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು CPCB ವಿವರಿಸಿದೆ.

ದೀಪಾವಳಿ ರಾತ್ರಿ ಏನಾಗಿತ್ತು

ದೆಹಲಿಯ ಹಲವು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ರಾತ್ರಿ PM2.5 ಪ್ರಮಾಣ 1,000 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇದೇ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಾರಜನಕ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಓಝೋನ್‌ನಂತಹ ಅನಿಲಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದವು.

ದೆಹಲಿಯ 59 ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪೈಕಿ 43 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಬೆಳಗಿನ 6 ಗಂಟೆಯ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ PM2.5 ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ದೆಹಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ (DPCC) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದೆಹಲಿಯ ಮುಂಡ್ಕಾದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ 2 ಗಂಟೆಗೆ PM2.5 ಪ್ರಮಾಣ 3,744 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ ತಲುಪಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ದೆಹಲಿಯ ಜೆಎನ್‌ಯು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ 4 ಗಂಟೆಗೆ 3,023 ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಯುಟಿ ವೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ 5 ಗಂಟೆಗೆ 3,008 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ AQI ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿರಲಿಲ್ಲ.

AQI ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕವು PM2.5, PM10, ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್, ಸಾರಜನಕ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ಅಮೋನಿಯಾ, ಓಝೋನ್ ಮತ್ತು ಸೀಸದಂತಹ ಎಂಟು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉಪಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಓಝೋನ್‌ಗೆ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಂಟು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಪೈಕಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಉಪಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಆ ಗಂಟೆಯ ಒಟ್ಟು AQI ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕದ ಉಪಸೂಚ್ಯಂಕ ಲೆಕ್ಕಿಸಲು 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 16 ಗಂಟೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ PM2.5 ಅಥವಾ PM10 ಒಂದಾದರೂ ಇರಬೇಕು.

AQI 500ರ ಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ

ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ AQIಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ 500 ಎಂದು CPCB ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೂ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 'ತೀವ್ರ' ಎಂಬ ವರ್ಗವೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. 500ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯದ ವರ್ಗ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮಂಡಳಿಯ ವಿವರಣೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು 500ಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.

ಆದರೆ ಮಾಲಿನ್ಯದ ನೈಜ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕೇವಲ AQI ವರ್ಗೀಕರಣ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಶೋಧಕರು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ತೀವ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆತಂಕ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಳತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕುರಿತು ಆಂತರಿಕ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು CPCB ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.