ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ನಗರಿ ಮಂಗಳೂರು (ಕುಡ್ಲ) ತನ್ನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಸುಂದರ ಕಡಲತೀರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪದ ಕರಾವಳಿ ಖಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ರುಚಿಗಳ ಈ ಸಂಗಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು

ಕದ್ರಿ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯ

ಕದ್ರಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕದ್ರಿ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿಜಯನಗರ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ (ಶಿವ). ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಕೇಶ್ವರನ ಬೌದ್ಧ ಶೈಲಿಯ ಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವು ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಗೋಮುಖ’ದಿಂದ ವರ್ಷವಿಡೀ ಹರಿಯುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತೀರ್ಥವು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ.

ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ

೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ವಿಶಾಲ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೬೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ (ನವರಾತ್ರಿ) ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಹಾಗೂ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಭವ್ಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಶರವು ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ

ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶರವು ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ರಾಜ ವೀರಬಾಹು ಎಂಬುವವರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹಸುವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಹೂಡಿದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶರಭೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿ ವಿನಾಯಕ (ಮಹಾಗಣಪತಿ) ಒಂದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಾಲಯ (ರಥಬೀದಿ)

ಮಂಗಳೂರಿನ ರಥಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಾಲಯವು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (GSB) ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವೀರ ವೆಂಕಟೇಶನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ "ಕೋಡಿಹಾಲು ಉತ್ಸವ" ಹಾಗೂ "ಒಕುಳಿ" (ರಥೋತ್ಸವ) ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು.

ಸ್ವಾಮಿ ಕೊರಗಜ್ಜ ಆಡಿಸ್ಥಳ

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ 'ಕೊರಗಜ್ಜ' ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯ ದೈವವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಕುತ್ತಾರು (ಅಥವಾ ಕತ್ತಲ್ ಸಾರ್) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕೊರಗಜ್ಜ ಆಡಿಸ್ಥಳವು ಭಕ್ತರ ಶ್ರದ್ಧಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಕಳೆದುಹೋದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುವಂತೆ ಕೊರಗಜ್ಜನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಹರಕೆಯಾಗಿ ತಮಲಪಾಕು (ವೀಳ್ಯದೆಲೆ), ಅಡಿಕೆ, ಚಕ್ಕುಲಿ ಮತ್ತು ಮದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಕರಾವಳಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ.

ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ

ಮಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ 'ಮಂಗಳೂರು' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಲುಪ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಕುಂದವರ್ಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಈ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಶಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಮಂಗಳಾದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವು ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ: ತಣ್ಣೀರುಭಾವಿ ಕಡಲತೀರ (Tannirbhavi Beach)

ಮಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ತಣ್ಣೀರುಭಾವಿ ಬೀಚ್ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಕಡಲತೀರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಲು ಸಾಲು ಮರಗಳು, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ರಮಣೀಯ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮನಸೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುಪುರ ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿ (ಫೆರ್ರಿ) ಮೂಲಕ ಪನಂಬೂರಿನಿಂದ ತಣ್ಣೀರುಭಾವಿಗೆ ತಲುಪುವ ಪಯಣ ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ. ವಾಕಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಆಸನಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳ (Water Sports) ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ತಣ್ಣೀರುಭಾವಿ ಮರಗಳ ಉದ್ಯಾನವನ (Tree Park) ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ತಾಣ.

ಪಬ್ಬಾಸ್ (Pabba's Ice Cream Parlour): ಮಂಗಳೂರಿನ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಐಕಾನ್ ಎಂದರೆ 'ಪಬ್ಬಾಸ್'. ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗವಾಗಿರುವ ಪಬ್ಬಾಸ್, ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ರುಚಿಯ 'ಗಡ್‌ಬಡ್' (Gudbud), 'ಪಾರ್ಫೆ' (Parfait) ಮತ್ತು 'ತಿರಂಗಾ' ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್‌ಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಯೂ ಪಬ್ಬಾಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಸವಿಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂಬಂತಾಗಿದೆ.

ಮಂಗಳೂರು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಗರವಲ್ಲ; ಅದು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆ, ಕಡಲಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರೂರಿಸುವ ಖಾದ್ಯಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮ. ಕದ್ರಿ, ಕುದ್ರೋಳಿ, ಮಂಗಳಾದೇವಿಯಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಧಾಮಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಣ್ಣೀರುಭಾವಿಯ ತಟ ಹಾಗೂ ಪಬ್ಬಾಸ್, ಗಿರಿ ಮಂಜಾಸ್‌ನಂತಹ ಖಾದ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳವರೆಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನಿಗೂ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.