ತಮ್ಮ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಭೀತ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳಿಂದಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ತಸ್ಲೀಮಾ ನಸ್ರೀನ್ (Taslima Nasrin) ಅವರು ಬರೋಬ್ಬರಿ 20 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕೋಲ್ಕತಾಗೆ ಮರಳಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಬರಹಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಕೋಲ್ಕತಾ ನಗರವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಂದು ಕೋಲ್ಕತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರವೀಂದ್ರ ಸದನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ 'ಮೂಲಭೂತವಾದ ವಿರೋಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಕೋಲ್ಕತಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸುದ್ದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಚಲನವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಕೋಲ್ಕತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಆಯೋಜನೆ
ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 'ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಮಿಷನ್' ಮತ್ತು 'ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ' ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮೂಲಭೂತವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಈ ಸಮಾವೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಕೋಲ್ಕತಾ ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾದ ರವೀಂದ್ರ ಸದನದಲ್ಲಿ ತಸ್ಲೀಮಾ ನಸ್ರೀನ್ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾಷಣವು ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಧತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ತುಂಬಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಲೀಮಾ ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿ
ಮೂಲತಃ ವೈದ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದ ತಸ್ಲೀಮಾ ನಸ್ರೀನ್ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿದಾಗ, ಅವರ ಲೇಖನಿ ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಸಮಾಜದ ಕಹಿ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
"ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವುದು ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ." - ಇದು ತಸ್ಲೀಮಾ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ಇವರ ಈ ಪ್ರಗತಿಪರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಧರ್ಮ ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಬಿಂಬಿತವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಕೊನೆಗೆ 2004ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಕೋರಿ ಬಂದರು.
'ಲಜ್ಜಾ' ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮಹಾವಿವಾದ
ತಸ್ಲೀಮಾ ನಸ್ರೀನ್ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ಅದು 'ಲಜ್ಜಾ' (Lajja). 1993ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಉಪಖಂಡದ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು.
'ಲಜ್ಜಾ' ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು:
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು.
ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸದ ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಕರಾಳ ಮುಖ.
ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಮಾಯಕರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಭೀಕರ ಚಿತ್ರಣ.
ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಸ್ಲೀಮಾ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮನಿಂದನೆಯ (Blasphemy) ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದವು. ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದವು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರು ಅವರ ತಲೆಗೆ ಫತ್ವಾ ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ 1994ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವೀಡನ್, ಜರ್ಮನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಒಲವು ಮತ್ತು 2007ರ ಕೋಲ್ಕತಾ ವಿವಾದ
ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದರೂ ತಸ್ಲೀಮಾ ನಸ್ರೀನ್ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳಿ ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಕೋಲ್ಕತಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಾತಾವರಣ ಅವರಿಗೆ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ವೀಸಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.
ಆದರೆ, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲೂ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣಪಂಥೀಯರು ಬೀದಿಗಿಳಿದು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹದಗೆಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ, ಅಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದವು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಅವರು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಭದ್ರತೆಯ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮರಳಿ ಕೋಲ್ಕತಾಗೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸುವೇಂದು ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ತಸ್ಲೀಮಾ ನಸ್ರೀನ್ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಕೋಲ್ಕತಾಗೆ ಮರಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸಂದ ಜಯ
ತಸ್ಲೀಮಾ ನಸ್ರೀನ್ ಅವರ ಈ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕಿಯ ಪ್ರವಾಸವಲ್ಲ; ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಧತ್ವ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಜಯ ಎಂದು ಪ್ರಗತಿಪರರು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ತಾಯ್ನಾಡಿನಿಂದ ಮತ್ತು ನೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದ ಲೇಖಕಿಗೆ ಕೊನೆಗೂ ನ್ಯಾಯ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಂದು ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿರುವ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವು ಕೇವಲ ಬಂಗಾಳ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
