ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯುಷಣ ಮಹಾಪರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನ, ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಂಡು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಪವಿತ್ರ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. 2026ರಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಪರ್ಯುಷಣ ಪರ್ವವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಸಂವತ್ಸರಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನ ಭಕ್ತರು ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಸಂಯಮ, ತ್ಯಾಗ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸ, ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಪ್ರತಿಕ್ರಮಣ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಪರ್ಯುಷಣ ಪರ್ವ ಎಂದರೇನು
‘ಪರ್ಯುಷಣ’ ಎಂಬುದು ಆತ್ಮದತ್ತ ಮರಳುವುದು, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರ್ವವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಸಂಯಮಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೈನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮೌಲ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8: ಪರ್ಯುಷಣ ಪರ್ವ ಆರಂಭ
ಪರ್ಯುಷಣದ ಮೊದಲ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಪ್ರವಚನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೋಪ, ಅಹಂಕಾರ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ದುರಾಸೆಯಂತಹ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಕ್ತರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪಠಣ, ಪ್ರವಚನ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ಇತರ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಪರ್ಯುಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಯಮ ಪಾಲಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಆತ್ಮಾವಲೋಕನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ
ಪರ್ಯುಷಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ತನ್ನದೇ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇತರರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಈ ಪರ್ವ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೋವುಂಟು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವುದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಕಲ್ಪಸೂತ್ರ ಪಠಣದ ಮಹತ್ವ
ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯುಷಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಪಠಣದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರು ಜೈನ ತತ್ವಗಳ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಸಂವತ್ಸರಿ: ಪರ್ಯುಷಣದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಿನ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2026ರಂದು ಪರ್ಯುಷಣದ ಎಂಟನೇ ದಿನವಾದ ಸಂವತ್ಸರಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ ವಿಶೇಷ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೈನರು ತಮ್ಮಿಂದಾದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಮಿಚ್ಛಾಮಿ ದುಕ್ಕಡಂ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ, ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂವತ್ಸರಿ ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಮನಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪರ್ಯುಷಣ ಪರ್ವದ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವೇನು
ಪರ್ಯುಷಣದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ತನ್ನೊಳಗಿನ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಈ ಪರ್ವದ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶ.
ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಸಂಯಮ, ತ್ಯಾಗ, ಕ್ಷಮೆ, ನಮ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪರ್ವ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪರ್ಯುಷಣ ಪರ್ವವು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ದಿನಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂವತ್ಸರಿಯಂದು ಆಚರಿಸುವ ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರೀತಿ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪರ್ಯುಷಣವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ನೆನಪಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಪರ್ವವಾಗಿದೆ.
