ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಅಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಜಮೀನು ರೈತರ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
2021ರ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಹೊಂದುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು ಬದಲಾಗಿದ್ದವು. ಕೃಷಿಕರಲ್ಲದವರು ಕೃಷಿ ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದಾಯ ಮಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ವಹಿವಾಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಈಗ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.
ಲಭ್ಯವಿರುವ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2021ರಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಾಲು ಸುಮಾರು ಶೇ.60ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಮಾಣದ ಜಮೀನು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುವುದು ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಭೂಮಿ ಖರೀದಿ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾಯಿತು?
ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ 2020ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಕೃಷಿಕರಲ್ಲದವರು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ನಿಯಮಗಳಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿಯೇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸುವುದರ ಮೇಲೂ ನಿರ್ಬಂಧವಿತ್ತು.
ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರ ಇಂತಹ ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ, ಭೂಮಿಯ ಮಿತಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ವರ್ಗದ ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಇನ್ನೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರಾದ ಕೆಲವು ಭೂಮಿಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಇದೆ.
ನಿಯಮ ಸಡಿಲಿಕೆಯ ನಂತರ ಭೂಮಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಇದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಯಾಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟ?
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯೇ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ. ವಿಜಯಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಇದೆ.
ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.04 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿರುವುದು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ನಂತರ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.81 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಕಾರಣವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೃಷಿ ಆದಾಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳು, ಜಮೀನಿನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ನಗರೀಕರಣ, ಹೂಡಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಆಸಕ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟದ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿಂದೆ ಇರಬಹುದು.
ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಕೃಷಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸದಿರುವುದು ಕೂಡ ಜಮೀನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಮರಳದಿದ್ದರೆ, ಜಮೀನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಜಮೀನು ಮಾರಾಟವಾದರೆ ರೈತರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಏನು ಪರಿಣಾಮ?
ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟವಾದ ನಂತರ ಅದರ ಬಳಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಮೀನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಮತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಮೇಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಜಮೀನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ರೈತನಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಣ ಸಿಗಬಹುದು. ಸಾಲ ತೀರಿಸುವುದು, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಈ ಹಣ ಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಒಂದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಣ್ಣ ರೈತರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮದ ಚರ್ಚೆ
ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತ, ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳು ರೈತರ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜಮೀನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಒಮ್ಮೆಲೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಪಡೆಯುವುದು ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಜಮೀನು ಮಾರಾಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಬರುವ ನಿಯಮಿತ ಆದಾಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಅಗತ್ಯ
ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಕೂಡ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎರಡನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ನೀಡಿವೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ಬಳಕೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಭೂಮಿ ಖರೀದಿಸುವವರ ಸ್ವರೂಪ ಏನು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಪರಿಣಾಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
