ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾರಿಗೆ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುವ 'ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ' ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BMRCL) ದೊಡ್ಡ ಶಾಕ್ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಯಾಣ ದರವನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಏರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೊಂದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶೇಕಡಾ 12 ರಷ್ಟು ದರ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜಿಸಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ (DPR) ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಈ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮೆಟ್ರೋ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ 3ನೇ ಹಂತದ '3ಎ' ಸರ್ಜಾಪುರ - ಹೆಬ್ಬಾಳ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ 2033ರ ವೇಳೆಗೆ ಯೋಜನೆಯ 'ಆರ್ಥಿಕ ಆಂತರಿಕ ಆದಾಯ ದರವನ್ನು' (Financial Internal Rate of Return - FIRR) ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ದರಗಳ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಪ್ರತಿ 2 ರಿಂದ 3 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯಾಣ ದರವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2033ರ ವೇಳೆಗೆ ಸರ್ಜಾಪುರ - ಹೆಬ್ಬಾಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 6.44 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಂಚರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು ₹2,164 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಹರಿದುಬರಲಿದೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಪ್ರತಿ 3 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, 2033ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೆಟ್ರೋದ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣ ದರವು ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹126 ಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದರ ಏರಿಕೆ ಜಾರಿಯಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಹಲವು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬೇಕಿದೆ:
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ.
ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಸಮಿತಿ (FFC): ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ 'ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಸಮಿತಿ'ಗೆ (Fare Fixation Committee) ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ: ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಸಮಿತಿಯು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ, ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಸಮಿತಿಯ ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಿಕ್ಕ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ನೂತನ ದರ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.
ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ (Traffic) ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮೆಟ್ರೋ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ತಂಗೆಟ್ಟಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿ ನೀರು ಚೆಲ್ಲಿದಂತಾಗಿದೆ.
"ಮೆಟ್ರೋ ದರ ಈಗಾಗಲೇ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೆಟುಕದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಬದಲು ಹೀಗೆ ದರ ಏರಿಸಿದರೆ ಜನರು ಮತ್ತೆ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಸಾರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ದರ ಏರಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂಬುದು ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ವಾದ. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಸಮಿತಿಯು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಕುರಿತು ಯಾವ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.
