ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಢಾ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ತುಳಶಿ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ವಿನೂತನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ‘Village For Sale, Price: Water’ ಎಂಬ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿರುವ ಸುಮಾರು 7,000 ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಹಣಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೀರು ನೀಡಿದರೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪದೇಪದೆ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಘೋಷಣೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.
‘ಹಣ ಬೇಡ, ನೀರು ಬೇಕು’ ಎಂದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು
ತುಳಶಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಸಿನಾ-ಮಾಢಾ ಯೋಜನೆಯ ಕಾಲುವೆಗಳು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮದ ಸರಪಂಚ ಶರದ್ ಮೋರೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯತ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ತಕ್ಷಣದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ‘ಗ್ರಾಮ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ, ಬೆಲೆ: ನೀರು’ ಎಂಬ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಥವಾ ಒಂದು ಋತುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ನೀರಿಗಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ
ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ನೀರಿನ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಮಾಢಾ ತಹಸಿಲ್ ಕಚೇರಿ ಎದುರು ‘ಥಾಲಿ ಬಜಾವೋ’ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಡಿದು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು.
ಈ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತದ ಗಮನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಯತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
800 ಮೀಟರ್ ಕಾಮಗಾರಿ 26 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಾಕಿ
ತುಳಶಿ ಗ್ರಾಮದ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವುದು ಕೇವಲ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆ ಕಾಮಗಾರಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿನಾ-ಮಾಢಾ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಯ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಔಟ್ಲೆಟ್ಗಳ ಸಮೀಪ ಈ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಅಗೆಯುವ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಈ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಗ್ರಾಮದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಈ ಕಾಮಗಾರಿ ಕಳೆದ 26 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗದ ಬದಲು ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಟ್ಯಾಂಕರ್ ನೀರಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬನೆ
ಈ ವರ್ಷ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬೀಳದ ಕಾರಣ ತುಳಶಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮನೆಮನೆಗೆ ಕೊಳವೆ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ನೀರಿನ ಮೂಲವೇ ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮದ ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳಲ್ಲೂ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ 14 ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿಹೋಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ನೀರು ತುಂಬಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ
ತುಳಶಿ ಗ್ರಾಮದ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವೂ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮದ ಸುಮಾರು 350 ಯುವಕರು ಇನ್ನೂ ಮದುವೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರಪಂಚ ಶರದ್ ಮೋರೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಮುಂದಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೃಷಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.
₹90 ಲಕ್ಷ ಅನುದಾನಕ್ಕೂ ಬಳಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಇಲ್ಲವೇ
2024ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ವ್ಯಾಲಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಿನಾ-ಮಾಢಾ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ತುಳಶಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬರಪೀಡಿತ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತ್ತು.
2025-26ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತುಳಶಿಯ ಭವಾನಿ ಪರ್ಕೊಲೇಷನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ₹90 ಲಕ್ಷ ಅನುದಾನ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಹಾಗೂ ನೀರಾವರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು.
STORY | 'Village for Sale’: Parched hamlet's desperate plea amid water crisis in Maharashtra
— Press Trust of India (@PTI_News) September 29, 2026
Desperate for water and watching their farms and wells dry up, residents of a village in Maharashtra's Solapur district have put up a striking banner declaring "Village for Sale",… pic.twitter.com/9tTKzrEX9d
ಆದರೆ ಅನುದಾನ ಮಂಜೂರಾದ ಬಳಿಕವೂ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ, ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳಿದ್ದರೂ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದಿರುವುದೇ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ತುಳಶಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೀಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವ ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿಸುವ ತುರ್ತು ಕ್ರಮದ ಜೊತೆಗೆ, 800 ಮೀಟರ್ ಅಪೂರ್ಣ ಕಾಲುವೆ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಶಾಶ್ವತ ನೀರಿನ ಮೂಲ ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಒತ್ತಾಯವಾಗಿದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಾದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
