ಬೆಂಗಳೂರು: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಸ್ಗಳ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಮತ್ತೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಜೋರಾಗಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಬಸ್ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊರೆ ಬೀಳಲಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇಂಧನ ಬೆಲೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವೇತನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (KSRTC), ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC), ವಾಯವ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (NWKRTC) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (KKRTC) ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ದರ ಏರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
ಈ ನಡುವೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಬಿ. ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಬಸ್ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹೊರೆ
ಸರ್ಕಾರಿ ಬಸ್ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ವೆಚ್ಚ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ದರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಖರ್ಚು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನಿಗಮಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೀಡಿರುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕೂ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು ₹40 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಸ್ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಬೆಲೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವೇತನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಖರ್ಚುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ಜುಲೈ 2026ರ ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ವಿಚಾರ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. BMTC ಸುಮಾರು ಶೇ.44ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ KSRTC ಸುಮಾರು ಶೇ.33ರಷ್ಟು ದರ ಏರಿಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ನಿಗಮಗಳು ಕೇಳಿರುವ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ ಅಂತಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲೇ ದರ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬಳಿಕವೇ ಆಗಲಿದೆ.
ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹7ರಿಂದ ₹8 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರು ಈ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಿಗಮಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೊರೆ ಬೀಳಲಿದೆ?
ಬಸ್ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಆತಂಕ ಮೂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಕೆಲಸ, ಕಾಲೇಜು, ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊಡ್ಡದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ BMTC ಬಸ್ಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿವೆ.
ದರ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೆ ದಿನನಿತ್ಯ ಬಸ್ನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವವರಿಗೆ ತಿಂಗಳ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ರೂಪಾಯಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಸ್ ಬಳಸುವವರಿಗೆ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ನಿಗಮಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಬಸ್ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಇಂಧನ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಹಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ನಿಗಮಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಆಗದಂತೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳಿಗೂ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗದಂತೆ ಸಮತೋಲನದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿದೆ.
ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ಹಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮರುಪಾವತಿ ವಿಳಂಬ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಏರಿಕೆ ನಿಗಮಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವೂ ಹಲವು ಬಾರಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ.
2026ರಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ಒತ್ತಡ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವೆಚ್ಚದ ಜೊತೆಗೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ನಿಗಮಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಬಸ್ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ವಿಚಾರ ಕೇವಲ ಟಿಕೆಟ್ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಷಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ, ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನ, ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದಲೇ
ಬಸ್ ದರ ಏರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣವೇ ಅಂತಿಮ ದರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಆಗುವ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸೂಕ್ತ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ ಬಳಿಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಈ ನಡುವೆ ಬಸ್ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆಯೇ, ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಖರ್ಚುಗಳಿಂದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ ಹಾಗೂ ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ದರ ಹೆಚ್ಚಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಆಗಬಹುದು.
ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದೆಡೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಬೇಕಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬಸ್ ದರದ ಕುರಿತು ಮುಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕಾಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಸ್ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಏರಿಕೆ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ಘೋಷಣೆ ಆಗಿಲ್ಲ. ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಬೇಡಿಕೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ತಜ್ಞರ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ನಂತರವೇ ಹೊಸ ದರದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ಸಿಗಲಿದೆ.
