ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ (Social Media) ಆಗಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ದಿಗಿಲುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ವಿಡಿಯೋಗಳು ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ "ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು" (Fake Eggs) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿರುವ ವಿಡಿಯೋವೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಡಿಯೋ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸತ್ಯಶೋಧಕರು (Fact-Checkers) ಈ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ವರದಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾವಿರಾರು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ವೈರಲ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಿರುವಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಾವೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೈರಲ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲೇನಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಲೈಮ್ ಏನು?
ಟ್ವಿಟರ್ (ಟ್ವಿಟರ್/X) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿರುವ ಈ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು (Industrial Production Line) ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ನೆಟ್ಟಿಗರು, "ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ (Synthetic) ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಯ ತರಹವೇ ಇರುವ ಕೃತಕ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಸಂದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೇರ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಸತ್ಯಶೋಧನೆ (Fact-Check) ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಅಸಲಿಯತ್ತೇನು?
ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸತ್ಯಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ತಜ್ಞರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವೈರಲ್ ಕ್ಲೈಮ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಈ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ಅಸಲಿ ಕೋಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಂತೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಂತಿವೆ
ಹಳೆಯ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮರುಬಳಕೆ: ಇಂತಹ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿವೆ. ಹಳೆಯ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಿರುಚಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹರಿಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು: ಈ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳು (Demonstrations), ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಾವೆಲ್ಟಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (Novelty Products) ತಯಾರಿಕೆ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉಪಕರಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರದ ರಬ್ಬರ್/ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಕಲಿ ಆಹಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯ: ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸಲಿ ಕೋಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾದ ಕೃತಕ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಳಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚವು ಅಸಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಲೆಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ವಂಚನೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಲ್ಲ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿವೆಯೇ?
ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು (Food Safety Authorities) ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರೀಟೇಲ್ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಕಲಬೆರಕೆ (Food Fraud) ಅಥವಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ವಂಚನೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದಾದರೂ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಮಾಫಿಯಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಹಕರು ಇಂತಹ ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡದೆ, ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದಲೇ ದಿನಸಿ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಹರಡುವುದು ಹೇಗೆ?
ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸುವುದರಿಂದ, ಇಂತಹ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತವೆ. ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಹರಡಲು ಕಿಡಿಗೇಡಿಗಳು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
- ಹಳೆಯ ವಿಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು.
- ನೈಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (Out of Context) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು.
- ಕ್ಯಾಪ್ಷನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತುಂಬುವುದು.
- ಬಳಕೆದಾರರು ವಿಡಿಯೋದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಕೇವಲ ಕುತೂಹಲ ಅಥವಾ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಶೇರ್ ಮಾಡುವುದು.
ವೈರಲ್ ಕ್ಲೈಮ್ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
Eggs are not protein in today’s world😭 pic.twitter.com/IudQutR4jV
— Bhakt Prahlad🚩 (@RakeshKishore_l) July 1, 2026
ಯಾವುದೇ ಆಘಾತಕಾರಿ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನಂಬುವ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು:
ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವರದಿ ಗಮನಿಸಿ: ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ನಕಲಿ ದಂಧೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿರುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
ಫ್ಯಾಕ್ಟ್-ಚೆಕ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ: ಗೂಗಲ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವಿಡಿಯೋದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್-ಚೆಕ್ ಆಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ: ಸರ್ಕಾರದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಇಲಾಖೆಗಳು ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಜಾಗೃತಿ ಅಥವಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಿಡಿಯೋ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಇಂತಹ ಆಧಾರರಹಿತ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪುರಾವೆ ಆಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಇಂತಹ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮದ್ದಾಗಿದೆ.
