ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಒಪ್ಪಂದ; ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ!!

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಡುವಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತೆ ಕುರಿತ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಸೆಲ್ಫ್-ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ, ಜಂಟಿ ಅಭ್ಯಾಸ, ನೌಕಾ ಭೇಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿದೆ. ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಶಿಂಜಿರೋ ಕೊಯಿಜುಮಿ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 20ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರದ Memorandum of Arrangementಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದರು. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ

ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ Maritime Domain Awareness ಅಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅರಿವು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಡಗುಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಹಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದಾಗ ಇಂತಹ ಸಹಕಾರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು.

ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಹಡಗು ಭೇಟಿ ಹಾಗೂ ಜಂಟಿ ನೌಕಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಒಪ್ಪಂದದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ತಜ್ಞರ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದರುಗಳ ಬಳಕೆ, ಹಡಗುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಂತಹ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಹಕಾರಕ್ಕೂ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದೇಶದ ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಬಂದರು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ದೂರದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ತೈಲ, ಅನಿಲ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆ ಬಹುಪಾಲು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಾರ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ Sea Lines of Communication ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಚಾರವೂ ಸೇರಿದೆ. ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಾರದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಬಂದಿದೆ.

ಚೀನಾ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ

ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ ನೌಕಾ ಸಹಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಚೀನಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೌಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವಿಚಾರವೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. Rediffನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಲೇಖನವು ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನೌಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆ. ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೇಶವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಹಕಾರ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೂ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.

ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಡುವೆ ಈಗಾಗಲೇ ಭೂ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜಂಟಿ ಸೇನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸಮುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ JIMEX ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ಜಂಟಿ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ Veer Guardian 2026 ವಾಯುಪಡೆ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಹಕಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಿಂದ 22ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ F-2A ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯೋಜನೆ, ವಾಯು ಚಲನವಲನ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ತರಬೇತಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ಸಹಕಾರದ ಸಾಧ್ಯತೆ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಸಹಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿವೆ. ಜಪಾನ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿವೆ.

ಅದರಲ್ಲೂ Make in India ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ. ನೌಕಾ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಹಕಾರ ಮುಂದುವರಿದರೆ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದು.

ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ರಚನೆ

ಸಹಕಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು Working Group ರಚಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಗುಂಪು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಗುಪ್ತಚರ, ಉಪಕರಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ದೇಶದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ವೇಗ ನೀಡುವುದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಡುವೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರದ ಜಂಟಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ನಂತರ 2+2 ವಿದೇಶಾಂಗ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರ ಮಾತುಕತೆ, ಜಂಟಿ ಸೇನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ACSA ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರೂಪಗೊಂಡಿವೆ. ACSA ಮೂಲಕ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ, ನೌಕಾ ಅಭ್ಯಾಸ, ಬಂದರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಿನಿಮಯ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ. ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಹಕಾರ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ.