ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಕತ್ತಲಕೋಣೆಯಂತಿದ್ದ ನೂರಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡಿದ ಅಪರೂಪದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಯೋಗಿ, ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತ ಡಾ. ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್. 'ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ', 'ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳ ಸರದಾರ', 'ಸುಳ್ಯದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ' ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಕೇವಲ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿಹೋಗಿದ್ದ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಭರವಸೆಯ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ (ಜುಲೈ 7, 2026) ನಮ್ಮನ್ನಗಲಿದ ಈ ಮಹಾನ್ ಚೇತನದ ಅಪರೂಪದ ಜೀವನಗಾಥೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಮೇ 2, 1950 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬ. ತಂದೆ ಬಿ. ಕುಂದ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರು ಸುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದೊಂದು ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ತಂದೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆದ ಗಿರೀಶ್ ಅವರಿಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತು. 1973 ರಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯದ ಪಿ.ಇ.ಎಸ್. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಆಫರ್ಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು.
ಆದರೆ, ನಗರದ ಐಷಾರಾಮಿ ಬದುಕಿಗೆ ಮರಳದೆ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದು, ತಂದೆಯ 'ಆಯಶ್ಯಿಲ್ಪ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವರ್ಕ್ಸ್' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಕಡು ಕಷ್ಟದ ಬದುಕು ಅವರಿಗೆ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪರಿಚಯವಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೀಕರ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳನ್ನು ದಾಟಲಾರದೆ ಹಳ್ಳಿಗರು ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತನೆ, ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲಾಗದೆ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ತಲುಪಲಾಗದೆ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು-ರೋಗಿಗಳ ಆಕ್ರಂದನ ಗಿರೀಶ್ ಅವರ ತಾರುಣ್ಯದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಲಕಿತು. ಇದುವೇ ಮುಂದೆ ಅವರ ಬದುಕಿನ ದಾರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.
ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು 1989 ರಲ್ಲಿ. ಸುಳ್ಯದ ಅರಂಬೂರು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪಯಸ್ವಿನಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಹರಸಾಹಸ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಗೊಂದು ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಹಳ್ಳಿಗರು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಅಲೆದರೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಸೇತುವೆಯ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಬಜೆಟ್ ಕೊರತೆಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಕೈಚೆಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮನವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್, ತಾವೊಬ್ಬ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾದ 'ತೂಗುಸೇತುವೆ' (Suspension Bridge) ನಿರ್ಮಾಣದ ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡೂವರೆ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರಂಬೂರಿನಲ್ಲಿ ಪಯಸ್ವಿನಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮೊದಲ ತೂಗುಸೇತುವೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗದ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಸುಳ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ದೇಶದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.
ಅರಂಬೂರಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕ ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತು. ನದಿಗಳಿಂದ ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದ ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮಗೂ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವಂತೆ ಇವರ ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ಗೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಇವರು ತಿರುಗಿ ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 300ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಇವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೂರರ ಗಡಿ: ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ದುರ್ಗಮ ಕಾಡು-ಮೇಡುಗಳ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಇವರ ಸೇತುವೆಗಳು ಆಸರೆಯಾದವು. ಇವರ 100ನೇ ತೂಗುಸೇತುವೆ ಇವರದ್ದೇ ಸ್ವಗ್ರಾಮವಾದ ಸುಳ್ಯದ ಮಂಡೆಕೋಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು.
ಕೇರಳದ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಇಂಜಿನಿಯರ್: ನೆರೆಯ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ನದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಇವರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೃಹತ್ ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗಡಿಭಾಗದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು: ಕೇವಲ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪೂಂಛ್ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಗಮ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ತೂಗುಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು.
ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೂತ್ರಗಳು
ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯ ತಗೆದುಕೊಂಡು, ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಹಸ್ಯವೇ ಅವರ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೂತ್ರಗಳು:
ಲೋ ಕಾಸ್ಟ್ - ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ (ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ, ಅತಿ ವೇಗ): ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಪಿಲ್ಲರ್ ಸೇತುವೆಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಕೇವಲ 10ನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇವರ ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಡೀ ಸೇತುವೆ ಕೇವಲ 3 ರಿಂದ 4 ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಶ್ರಮದಾನ ಮತ್ತು ಜನಭಾಗೀದಾರಿಕೆ: ಗಿರೀಶ್ ಅವರ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ 'ಶ್ರಮದಾನ' ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ "ಇದು ನಮ್ಮ ಸೇತುವೆ" ಎಂಬ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ವಿನ್ಯಾಸ: ನದಿಯ ಒಳಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಪಿಲ್ಲರ್ ಹಾಕದೆ, ನದಿಯ ಎರಡು ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಪಿಲ್ಲರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಭದ್ರವಾದ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೇಬಲ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಜಲಚರಗಳಿಗಾಗಲಿ, ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿಗಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪೂರಕವಾಗಿತ್ತು.
ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಗೌರವ
ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಜನಪರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿವೆ:
ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತರು (2017): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2017 ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ದೇಶದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ 'ಪದ್ಮಶ್ರೀ' ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.
ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿವೆ.
ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್ (CNN-IBN) ಇಂಡಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್, ಎನ್ಡಿಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಜೆಟ್ ಔಟ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡಪ್ರಭದ 'ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರ ಮುಡಿಗೇರಿವೆ.
ಆದರೆ, ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆ ಇವರಿಗೆ ನೀಡಿದ "ಸುಳ್ಯದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ", "ಸೇತು ಬಂಧು" ಮತ್ತು "ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳ ಸರದಾರ" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳು ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.
ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಸವೆಸಿದ ಡಾ. ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರು, ಜುಲೈ 7, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 76ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಇವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ದೇಶವು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ದೇಶಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಇವರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆ ಇಲ್ಲಿಗೇ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ಇವರ ಪುತ್ರರಾದ ಸುದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಪತಂಜಲಿ ಅವರು ತಂದೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಗಿ ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಕೇವಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಲು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಮಾನವತಾವಾದಿ. ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೇತುವೆಗಳು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ದಂಡೆಗಳನ್ನು ಬೆಸೆದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ "ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳ ಸರದಾರ"ನ ಹೆಸರು ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
