ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಾಮಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ನಡೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ತಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು 'ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲಗೌಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲಗೌಡರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಪಿತಾಮಹ, ಕಾಗೋಡು ಚಳವಳಿಯ ಮೂಲಕ ದೀನದಲಿತರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೊಡಿಸಿದ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಾತಿಲ್ಲ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಅವರಂತಹ ಮುತ್ಸದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಹೆಸರು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನ ಆಶಯ. ಆದರೆ, 125 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ, ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಪಚಾರವೆಂದು ಲೇಖನವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಉದಯದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ನೋವಿನ ಕಥೆಯಿದೆ. 1897ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ರಾಜಮಾತೆ ಕೆಂಪನಂಜಮ್ಮಣ್ಣಿಯವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಪರಿಚಾರಿಕೆ ಹೊನ್ನವ್ವೆ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆಕೆಯ ತ್ಯಾಗವು ರಾಜಮಾತೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಕಾಡಿತ್ತು.
ಅಂದು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೊನ್ನವ್ವೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವೈದ್ಯರ ಮಾತನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ರಾಜಮಾತೆಯವರು, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದರು. ಸರಿಯಾಗಿ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಜ್ರಮಹೋತ್ಸವ ಬಂದಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುವ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತ ಕಾಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪನಂಜಮ್ಮಣ್ಣಿಯವರು "ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ" ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1900ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಡವರ ಪಾಲಿನ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿದೆ.
ರಾಜಮಾತೆ ಕೆಂಪನಂಜಮ್ಮಣ್ಣಿಯವರು ಕೇವಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಶಿವನಸಮುದ್ರದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ, ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಬಸವನಗುಡಿ ಬಡಾವಣೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (IISc) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರಿನ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂತಹ ಮಹಾನ್ ಮಹಿಳೆಯ ಆಶಯದಂತೆ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. 2026ರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಶೋಭೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ.
ಗೋಪಾಲಗೌಡರ ಮೇಲಿರುವ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ, ಅದು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುತ್ಸದ್ದಿತನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಇತಿಹಾಸ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಇರುವ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳಚುವ ಕೆಲಸವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಈ ಲೇಖನದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
