ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವುಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನವೊಂದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ಭಾರತದತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಷ್ಯಾ, ಇದೀಗ ತನ್ನದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಭೀಕರ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಭಾರತದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದೆ. ಹೌದು, ಭಾರತದಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ರಷ್ಯಾ ಪೆಟ್ರೋಲ್ (ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು?
ವಿಶ್ವದ ಸೂಪರ್ ಪವರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ಉಕ್ರೇನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸುದೀರ್ಘ ಯುದ್ಧವೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಉಕ್ರೇನ್ ಸೇನೆಯು ರಷ್ಯಾದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಬೆನ್ನೆಲುಬನ್ನು ಮುರಿದಿವೆ.
ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳ ಧ್ವಂಸ: ಉಕ್ರೇನ್ನ ಡ್ರೋನ್ಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು (Refineries) ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ: ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಜಖಂಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಬಳಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಸಿದಿದೆ.
ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂ: ರಷ್ಯಾದ ಒಟ್ಟು 11 ಟೈಮ್ ಝೋನ್ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಸಿಗದೆ ಚಾಲಕರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ಯೂ ನಿಲ್ಲುವಂತಾಗಿದೆ. ಸೂಪರ್ ಪವರ್ ದೇಶವೊಂದು ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಪರದಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಕೈ ಹಿಡಿದ ಭಾರತ
ತನ್ನ ದೇಶದೊಳಗಿನ ತಲ್ಲಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಲು ರಷ್ಯಾ ಯುದ್ಧೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಭಾರತದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಕನಿಷ್ಠ 60,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಹೊತ್ತ ಬೃಹತ್ ಹಡಗುಗಳು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ರವಾನೆಯಾಗಿವೆ.
ದೇಶೀಯ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲು ರಷ್ಯಾ ಕೇವಲ ಭಾರತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು 4 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ವರವಾದ ರಷ್ಯಾ ತೈಲ: ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಾಖಲೆ
ಒಂದೆಡೆ ಭಾರತವು ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಭಾರತದ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು (Crude Oil) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಹಡಗು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಡೇಟಾ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ದಿನಕ್ಕೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 27 ಲಕ್ಷ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜಿಯೋ-ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಟ
ಭಾರತವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ (ಗಲ್ಫ್) ದೇಶಗಳಾದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ‘ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ (Strait of Hormuz) ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಲ್ಫ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತೈಲವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.
ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ನಡುವೆಯೂ ರಷ್ಯಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ (ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್) ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದೆ ಬಂದಿತು. ಭಾರತವು ತನ್ನ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಜಾಗತಿಕ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೂ ಮಣಿಯದೆ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಖರೀದಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು.
ವಿಶಿಷ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ ಚಕ್ರ (Unique Economic Cycle)
ಈ ಇಡೀ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಆರ್ಥಿಕ ಚಕ್ರವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ:
ಮೊದಲ ಹಂತ: ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತವು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೇ ಹಂತ: ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರಿಫೈನರಿಗಳು (ಜಾಮ್ನಗರದ ರಿಲಯನ್ಸ್, ನಯಾರಾ ಎನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು) ಈ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೂರನೇ ಹಂತ: ಉಕ್ರೇನ್ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗೆಟ್ಟಿರುವ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಅದೇ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ!
ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, "ರಷ್ಯಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮರಳಿ ರಷ್ಯಾದ ವಾಹನಗಳ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸೇರುತ್ತದೆ."
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು
ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ (Diplomacy) ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಾಣಾಕ್ಷತನಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಜಯವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದಾಗಲೂ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಹಸ್ತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಲೇ, ಇತ್ತ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೂ ಸಮತೋಲನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಇಂದು ಭಾರತವು ಕೇವಲ ತೈಲವನ್ನು ಬಳಸುವ ದೇಶವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಹಬ್ (Refining Hub) ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ರಷ್ಯಾದಂತಹ ತೈಲ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರವೇ ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ ಚಕ್ರವು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ
