ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳು, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಪಟಾಕಿಗಳ ಸಂಭ್ರಮ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವೇ ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಇದೀಗ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ದೆಹಲಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ಎನ್‌ಸಿಆರ್) ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಮತೋಲನದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವೇನು
ವಿಚಾರಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಯಾವ ಅಂಶವಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದರು. ದೀಪಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವುದು, ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲಿನ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು.
ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಮಿಕಸ್ ಕ್ಯೂರಿ, ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾದರೆ ದೇವತೆಗಳೇ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಜನರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.
ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.
ಈ ವಿಚಾರಣೆ ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಬೆಳೆಗಳ ಅವಶೇಷ ಸುಡುವುದು, ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಈ ವಿಶಾಲ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ
ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹೊಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿಎಂ 2.5 ಮತ್ತು ಪಿಎಂ 10 ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಾ ಇರುವವರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಮಕ್ಕಳು, ವಯೋವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದು ಕೂಡ ಶ್ರವಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭಯ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವೇನು
ದೀಪಾವಳಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ, ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವುದು, ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸುವುದು, ಸಿಹಿ ಹಂಚುವುದು ಮತ್ತು ಬಂಧುಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ಬೆಳಕು, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆರಂಭವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದೇ ದೀಪಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಿಲುವಿಲ್ಲ. ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೂ, ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬಹುದು.
ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ದೀಪಾವಳಿಗೆ ಕರೆ
ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಡುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಹೊಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಚರ್ಚೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಸಂಭ್ರಮವು ಇತರರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡದೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.
