ನವಿ ಮುಂಬೈ ದೇಶದ ನಂಬರ್ 1 ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ - ಇಂದೋರ್‌ನ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ದಾಖಲೆ ಅಂತ್ಯ!!

ದೇಶದ ನಗರಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಚ್ಛ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2025-26ರ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನವಿ ಮುಂಬೈ ದೇಶದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸೂರತ್ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರೆ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಜಯವಾಡ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ನವದೆಹಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 11ರಂದು ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಕೇಂದ್ರ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ದೇಶದ ನಗರಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ.

ಇಂದೋರ್‌ನ ಸತತ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ದಾಖಲೆ ಅಂತ್ಯ

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಇಂದೋರ್ ಸತತ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ 2025-26ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನವಿ ಮುಂಬೈ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಂದೋರ್‌ನ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರಾಮ ಬಿದ್ದಿದೆ.

ಆದರೆ ಇಂದೋರ್ ಈ ಬಾರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಾರದು. ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ನಗರಗಳು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ‘ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಜೋಡಿ’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್ ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರ ನಗರ ದೇಪಾಲಪುರದೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಸನಂದ್ ಜೋಡಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ತಿರುಪತಿ ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಂ ಜೋಡಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.

ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ನಗರಗಳು

ಹತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರೇಟರ್ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಜಬಲ್ಪುರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಖನೌ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

ಮೂರು ಲಕ್ಷದಿಂದ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. ಚಂಡೀಗಢ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗುಂಟೂರು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. 50 ಸಾವಿರದಿಂದ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ದೇವಾಸ್ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನವದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸಾಗರ್ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

20 ಸಾವಿರದಿಂದ 50 ಸಾವಿರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವೀಟಾ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. ಒಡಿಶಾದ ಆಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಗೋವಾದ ಪಣಜಿ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.

ನದಿ ತೀರ, ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ನಗರಗಳಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಈ ಬಾರಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನದಿ ತೀರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿ ತೀರದ ಸ್ವಚ್ಛ ಪಟ್ಟಣಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರೇವಾ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಬಿಲಾಸ್ಪುರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾರಾಣಸಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.

ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾದ ಪುರಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಅಲಪ್ಪುಳ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರತ್ನಗಿರಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರುದ್ರಪುರ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರೆ, ಜಮ್ಮು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶೋಪಿಯಾನ್ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿವೆ.

4,700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

ಸ್ವಚ್ಛ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಹತ್ತನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ 4,700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು. ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆ, ಮನೆಮನೆಗೆ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಾಗಣೆ, ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯ, ಬಳಸಿದ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟು 43 ಸೂಚಕಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಗರಗಳ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ 3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಜಿಪಿಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ನಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ದಾಖಲೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲನೆಯವರೆಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದು ಕೇವಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನಾಗರಿಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಗರಗಳ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಾರಿಯ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಗರಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ದೇಶದ ನಗರ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.