ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೇ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತಾ? RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರೈಲ್ವೆ!!

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರಿಗೆ ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಾಗ RAC ಎಂಬ ಪದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೃಢೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ RAC ಟಿಕೆಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಒಂದೇ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಪಾವತಿಸಿದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಲಗಲು ಪೂರ್ಣ ಬರ್ತ್ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪ್ರಮುಖ ಅಸಮಾಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ದರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಚಿಂತನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತು ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿ ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ.

RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು

RAC ಟಿಕೆಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಬರ್ತ್ ಬದಲಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಲೀಪರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬರ್ತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸೈಡ್ ಲೋವರ್ ಬರ್ತ್ ಅನ್ನು ಇಬ್ಬರು RAC ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕುಳಿತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಅದೇ ಜಾಗವನ್ನು ಮಲಗಲು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಲಗುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ದರ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ದರದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನಾನುಕೂಲ

RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಇದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಮುಜುಗರ ಅಥವಾ ಅನಾನುಕೂಲ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಬೇರೆ ಬರ್ತ್ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ರೈಲಿನ ಟಿಕೆಟ್ ಪರಿಶೀಲಕರನ್ನು (TTE) ಕೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಬರ್ತ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಮಿತಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಶ್ನೆ

RAC ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ವಿಚಾರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಮಿತಿಯ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಂದಿದೆ. ಪೂರ್ಣ ಬರ್ತ್ ಸಿಗದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ದರ ಪಡೆಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮಿತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಹಣ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಶಿಫಾರಸಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ರೈಲ್ವೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

RAC ಟಿಕೆಟ್ ಎಂದರೇನು? ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ

RAC ಎಂದರೆ Reservation Against Cancellation. ಅಂದರೆ, ದೃಢೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಬೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. RAC ಟಿಕೆಟ್ ಹೊಂದಿರುವವರು ರೈಲಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಮಲಗುವ ಬರ್ತ್ ಖಚಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ದೃಢೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್ ರದ್ದಾದರೆ ಅಥವಾ ಬರ್ತ್ ಖಾಲಿಯಾದರೆ, ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ RAC ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಬರ್ತ್ ನೀಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ RAC ಟಿಕೆಟ್ ದೃಢೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಖಾಲಿ ಬರ್ತ್ ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹಂಚಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ರೈಲ್ವೆ ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ದೃಢೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್ ರದ್ದಾದಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ರೈಲು ಹತ್ತದಿದ್ದಾಗ ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಬರ್ತ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮೂಲಕ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೂ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಈಗ ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆ, ರದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಬರ್ತ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಳೆಯ RAC ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಬರಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.