ಈಗಿನ ಕಾಲ ಹೇಗಾಗಿದೆ ಅಂದ್ರೆ, ನಮಗೆ ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವವರ ಮುಖ ನೋಡುತ್ತೇವೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ಮುಖ ಮಾತ್ರ ಖಂಡಿತ ನೋಡ್ತೀವಿ! ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟ ಕೂಡಲೇ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವುದು, ಫೇಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲಿ ಏನೇನಾಗಿದೆ ಅಂತ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ಎಲ್ಲೋ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ನಮ್ಮದೇ ದೇಶದ ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೋ ನಡೆದ ವಿಚಾರ ನಮಗೆ ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ ಅಂದ್ರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು. ಆದರೆ, ಈ ಸುದ್ದಿಗಳು ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಫಿಲ್ಟರ್ ಇಲ್ಲದೆ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ 'ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ' ಅನ್ನೋದು ಇರಲೇಬೇಕು. ಅದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೇ 3 ರಂದು 'ವಿಶ್ವ ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಆಚರಣೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸ ಇರುತ್ತೆ. 1991ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಮೀಬಿಯಾದ 'ವಿಂಡ್ಹೋಕ್' ಅನ್ನೋ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಒಂದು ಸಭೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದವು. ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ "ನಮಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಯಾರದ್ದೇ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳುವ ಹಕ್ಕಿರಬೇಕು" ಅಂತ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯ ತಗೊಂಡ್ರು. ಅದನ್ನೇ 'ವಿಂಡ್ಹೋಕ್ ಘೋಷಣೆ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 1993ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮೇ 3 ಅನ್ನು ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನಕ್ಕೆ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಿತು.
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಯಾಕೆ ಬೇಕು? ಬರೀ ಟಿಆರ್ಪಿಗಾಗಿಯೇ?
ಇವತ್ತಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಂದ್ರೆ ಬರೀ ಕಿರುಚಾಟ ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಂತ ಬಹಳ ಜನ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅಂದ್ರೆ ಅದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಈ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಅದಕ್ಕೇ ಇದನ್ನ 'ನಾಲ್ಕನೇ ಕಂಬ' ಅಂತ ಕರೆಯುವುದು.
ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು: ಸರ್ಕಾರ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಿರಲಿ, ಅವರಿಂದ ತಪ್ಪಾದಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವ ಧೈರ್ಯ ತೋರಿಸುವುದು ಮಾಧ್ಯಮ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ನ್ಯಾಯ ಕೊಡಿಸುವುದು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಕೆಲಸ.
ನಮಗಾಗಿ ಒಂದು ಧ್ವನಿ: ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನ ದೂರು ವಿಧಾನಸೌಧದವರೆಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಭದ್ರವಾದ ಸೇತುವೆ.
ನಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು: ನಮಗೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಂತ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಅದನ್ನ ಮರೆಮಾಚದೆ ನೇರವಾಗಿ ನಮಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇವರ ಮೇಲಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ದೊಡ್ಡ ವಿಲನ್: 'ಫೇಕ್ ನ್ಯೂಸ್'
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವರಕ್ಕಿಂತ ಶಾಪವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಅನ್ನೋ ಭಯ ಆಗಾಗ ಕಾಡುತ್ತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಈ 'ಫೇಕ್ ನ್ಯೂಸ್'. ಇವತ್ತು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ವೈರಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ವಾಟ್ಸಾಪ್ನಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ಫಾರ್ವರ್ಡ್' ಮೆಸೇಜ್ಗಳನ್ನು ನಂಬಿ ಗಲಭೆಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಯಾವುದು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಯಾವುದು ಅಂತ ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆಯುವುದು ನೈಜ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಂದಿಗೂ ಸತ್ಯ ಹೇಳುವ ಎಷ್ಟೋ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಗೊತ್ತಾ?
ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಂದ್ರೆ ಅದು ಬರೀ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಅಂತ ನೀವು ಅಂದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ತಪ್ಪು. ಅದು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಕೂಡ ಹೌದು. ನಾವೇನು ಮಾಡಬಹುದು ಅಂದ್ರೆ:
ನಂಬುವ ಮುನ್ನ ಯೋಚಿಸಿ: ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಮೆಸೇಜ್ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಅದು ಸತ್ಯ ಅಂತ ನಂಬಬೇಡಿ. ಆ ಸುದ್ದಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ? ನಂಬಲು ಅರ್ಹವೇ? ಅಂತ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಯೋಚಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಿ.
ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗೆ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿ: ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ರಿಸ್ಕ್ ತಗೊಂಡು ಸತ್ಯ ಹೇಳುವ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಸಿ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವ ಗುಣ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಾಗ ನಾವು ಮೌನವಾಗಿರಬಾರದು. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
