ಕೇವಲ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವೋ ಅಥವಾ ಗೃಹ ಹಿಂಸೆಯೋ? ಸಂಬಂಧಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಸತ್ಯ!!

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯ ಬಾಂಧವ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಾಲ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಾಹಿಕ ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಾವನ ತಾಯಿ (ಅತ್ತೆ) ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಅನಗತ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಜಗಳಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. "ನನ್ನ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಬಹುದೇ?" ಎಂಬುದು ಅನೇಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಕಾನೂನು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ.

ಕುಟುಂಬ ಕಲಹ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮಿತಿ

ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ (IPC) ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ (BNS) ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ನಡುವೆ ಜಗಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾರನ್ನೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದು, ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸೆಯ ರೂಪ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಕಾನೂನು ಅಪರಾಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅತ್ತೆಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ದಂಪತಿಗಳ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ವಿನಃ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧವಲ್ಲ.

ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು?

ಕುಟುಂಬ ಕಲಹಗಳು ಕಾನೂನು ಅಪರಾಧವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದು ಯಾವಾಗ? ಆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಮಾನಸಿಕ, ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾನೂನು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ:

ಕ್ರೂರತೆ (Cruelty): IPCಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 498A (ಪ್ರಸ್ತುತ BNS ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ವಿಭಾಗ 85 ಮತ್ತು 86) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಗಂಡ ಅಥವಾ ಅವನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ನಡೆಸುವ ನಿರಂತರ ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಕ್ರೂರತೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ಗೃಹ ಹಿಂಸೆ (Domestic Violence): ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2005ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಖಿಕ, ಭೌತಿಕ, ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಅತ್ತೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧಿಕರು ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವೆ ಜಗಳವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರ ವಿರುದ್ಧ 'ರಕ್ಷಣಾ ಆದೇಶ' (Protection Order) ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ (Abetment): ಜಗಳದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುವುದು, ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುವುದು ಅಥವಾ ಜೀವಹಾನಿಯ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿದ್ದರೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಲುವು ಏನು?

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿವೆ: "ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬ ಕಲಹಗಳು ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ಭಾಗ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಜಗಳಕ್ಕೂ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನನ್ನು (Criminal Law) ಬಳಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ."

ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಿರುಕುಳ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದು ಕಾನೂನಿನ ದುರುಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ವೈವಾಹಿಕ ಕಲಹಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಕೌನ್ಸಿಲಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಮತ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ:

ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂವಹನ: ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು (Boundaries) ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.

ಕೌನ್ಸಿಲಿಂಗ್: ಕಲಹಗಳು ಮಿತಿ ಮೀರಿದಾಗ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ 'ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಕೌನ್ಸಿಲಿಂಗ್' ಅಥವಾ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ನಿಜಕ್ಕೂ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಘಟನೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು (SMS, ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು) ಕಲೆಹಾಕುವುದು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅತ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾವನ ತಾಯಿ ಜಗಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ಎಂಬುದು ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಸಂಬಂಧಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಲೇ, ದಾಂಪತ್ಯದ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ದಂಪತಿಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ಕಾನೂನು ಎನ್ನುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಸ್ತ್ರವೇ ಹೊರತು, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಮನೆ ಜಗಳಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ನಿಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.