ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ಮೀನು ಸಾಕಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ; ರೈತರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ!!

ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ಮೀನು ಸಾಕಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ಹಲವರಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಚಾರವಾಗಿರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಭತ್ತ–ಮೀನು ಸಂಯೋಜಿತ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಭತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದರಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕೃಷಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರೈತರು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳೆ ಒಂದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ, ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭತ್ತದ ಜೊತೆ ಮೀನು ಸಾಕುವುದರಿಂದ ಒಂದೇ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಆದಾಯದ ಮೂಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಕೃಷಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲೂ ಭತ್ತ–ಮೀನು ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಸಾಕುವುದು ಹೇಗೆ?

ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಸಾಕಲು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗದ್ದೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗಲೂ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಭತ್ತದ ಸಸಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಮೀನಿನ ತಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಗದ್ದೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಮೊದಲು ಗದ್ದೆಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಮೀನು ಮತ್ತು ಭತ್ತ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ, ಮೀನಿನ ಸಂಖ್ಯೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಗದ್ದೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಒಂದೇ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಆದಾಯ

ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಒಂದೇ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಮೀನು ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ. ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರು ಭತ್ತ–ಮೀನು ಸಂಯೋಜಿತ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲೂ ಭತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತ–ಮೀನು ಪದ್ಧತಿಗೆ ₹52,107 ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ₹1,00,800 ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೈತರೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೀನು ತಳಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ಆಹಾರದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆದಾಯ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗಬಹುದು

ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೀನಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಮೀನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ತಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಮೀನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೀನುಗಳನ್ನು ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು

ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಜಲಚರ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಭತ್ತ–ಮೀನು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟಗಳನ್ನೂ ಮೀನುಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟಬಾಧೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಯಾವುದೇ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಮೀನುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ

ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಸಾಕುವಾಗ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ. ಭತ್ತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನೀರಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬೇಕು. ನೀರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿದರೆ ಮೀನಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ನಿಂತರೂ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು.

ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಗದ್ದೆಯಿಂದ ಮೀನುಗಳು ಹೊರಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು. ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಲಿ ಅಥವಾ ತಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮೀನಿನ ಮರಿಗಳು ಹೊರಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ಗದ್ದೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕು.

ಯಾವ ರೈತರಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ?

ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಇರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಉಳಿಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಬಹುದು. ಜಮೀನಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಭತ್ತದ ತಳಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಎಲ್ಲಾ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲೂ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಸಣ್ಣ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು.

ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶ

ಭತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪಡೆಯುವುದು. ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತ–ಮೀನು ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ICAR ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲೂ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆ ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಸರಿಯಾದ ಮೀನು ತಳಿ, ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದರೆ ಭತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನಿನಿಂದಲೂ ಆದಾಯ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದು.