ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಅನೇಕರು ಬಿಳಿ ಬ್ರೆಡ್ ಬದಲಿಗೆ ಗೋಧಿ ಬ್ರೆಡ್ ಖರೀದಿಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ‘100% Whole Wheat Bread’ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರೆಡ್ ಗೋಧಿಯಿಂದಲೇ ತಯಾರಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರು ಭಾವಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಎಳೆದ ಕಂಪನಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CCPA) ₹1 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದೆ. ‘100% ಗೋಧಿ ಬ್ರೆಡ್’ ಎಂದು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಗೋಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.64 ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ‘ಹೋಲ್ ವೀಟ್ ಬ್ರೆಡ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾನದಂಡವನ್ನೂ ಉತ್ಪನ್ನ ಪೂರೈಸಿರಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು
ಕಂಪನಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಬ್ರೆಡ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ‘100% Whole Wheat Bread’ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿಯ ನಿಖರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ವಕೀಲರಾದ ಗುರ್ಮುಖ್ ಸಿಂಗ್ ಅರೋರಾ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಮಥಾರು ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
ದೂರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ CCPA ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ, 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28ರಂದು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.64 ಮಾತ್ರವಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಶೇ.36ರಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇತರ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪದಾರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಗಮನಿಸಿತು.
ಶೇ.96.3 ಮತ್ತು ಶೇ.64ರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿತ್ತು. ಬ್ರೆಡ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹಿಟ್ಟಿನ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಶೇ.96.3ರಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಇದೆ. ಅಂದರೆ ಬಳಸುವ ಹಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾ ಬಳಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕಂಪನಿಯ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ CCPA ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಹಿಟ್ಟಿನ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸಿದ್ಧವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರೆಡ್ ಅನ್ನು ‘100% ಗೋಧಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರೆಡ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು, ಈಸ್ಟ್, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಾಗಿವೆ.
ಹೋಲ್ ವೀಟ್ ಬ್ರೆಡ್ಗೆ ಶೇ.75ರ ಮಾನದಂಡ
ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (FSSAI) ಆಹಾರ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ‘Whole Wheat Bread’ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಬಳಸುವ ಹಿಟ್ಟಿನ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ.75ರಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧ ಬ್ರೆಡ್ನ ಒಟ್ಟು ತೂಕದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.64 ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು ಎಂದು CCPA ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿದ್ದ ‘100%’ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ‘Whole Wheat Bread’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದೂ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ ಮೂಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರು ಪ್ಯಾಕೆಟ್ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂಭಾಗದ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಮುಂಭಾಗದ ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾರಾಟ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಳೆಯ ಪ್ಯಾಕೆಟ್
ಕಂಪನಿಯು ಹಳೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆನ್ಲೈನ್ ತ್ವರಿತ ವಿತರಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳಾದ ಬ್ಲಿಂಕಿಟ್ ಮತ್ತು ಜೆಪ್ಟೊದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಂದು ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ CCPA ನೇರವಾಗಿ ಪರದೆಯ ಹಂಚಿಕೆ ಮೂಲಕ ಈ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಹಳೆಯ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.
ಕಂಪನಿಯು ಹೊಸ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 13ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವುದಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಅದರ ವಕೀಲರು ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 3ರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿತು.
ಕಂಪನಿಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ದಂಡ - ಜಾಹೀರಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಆದೇಶ
CCPA ತನ್ನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28ರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ನೈಜ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2019ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಂಪನಿಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುದ್ರಣ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ತಪ್ಪು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ 15 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಅನುಪಾಲನಾ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರೆಡ್ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಗ್ರಾಹಕರು ಏನು ಗಮನಿಸಬೇಕು
ಬ್ರೆಡ್ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘100%’, ‘ಬ್ರೌನ್ ಬ್ರೆಡ್’ ಅಥವಾ ‘ಹೋಲ್ ವೀಟ್’ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬಬಾರದು. ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮೈದಾ ಯಾವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ವಿವರದಲ್ಲಿ ನಾರಿನಂಶ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಬ್ರೆಡ್ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿಯಿಂದ ತಯಾರಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ನೀಡುವ ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲಿನ ಆಕರ್ಷಕ ಜಾಹೀರಾತಿಗಿಂತ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ನಿಖರತೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು CCPA ಆದೇಶ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿದೆ.
Comments