ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ವಿವಾದವಿತ್ತಾ !!

ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳ ನಗರವಲ್ಲ. ಈ ನಗರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳೆಯ ಪ್ರದೇಶ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಹಿಂದೆ ಒಂದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆಯಿದೆ. ಅಂತಹ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ರಸ್ತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ರಸ್ತೆ ಕೂಡ ಒಂದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ AV ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ರಸ್ತೆಗೆ ಹಿಂದೆ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರು ಬದಲಾದದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಹೆಸರಿನ ವಿಚಾರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಈ ರಸ್ತೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

1888ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್‌ನ ಗಾಜಿನ ಮನೆಯ (Glass House) ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಭೇಟಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ರಸ್ತೆಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್‌ನ ಗಾಜಿನ ಮನೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಈ ಭೇಟಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಫಲಕವೂ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ.

ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ರಸ್ತೆಗೆ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.

ಯಾರು ಈ ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್?

ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಸಾಹಿತಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು. ಅವರನ್ನು 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕುಲಪುರೋಹಿತ' ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

1880ರ ಜುಲೈ 12ರಂದು ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಏಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರು.

ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ 'ಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ' ಪತ್ರಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣದ ಆಶಯವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಕುರಿತು ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

1956ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯಾದಾಗ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಫಲ ದೊರೆಯಿತು. ನಂತರ 1973ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರು ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ರಸ್ತೆಯಾದದ್ದು ಹೇಗೆ?

1960 ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಇದ್ದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ ರಸ್ತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕ ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

1964ರಲ್ಲಿ ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಈ ರಸ್ತೆಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. 1978ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ನಿಗಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರು ಅಧಿಕೃತ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದ AV ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದವು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ Albert Victor ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ AV ನಂತರ Aluru Venkata Rao ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಹೆಸರಿಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪದಿಂದ ವಿವಾದ!

ಈ ರಸ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಬಂದಿತ್ತು. 2015ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.

2017ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರಿನ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಮರುನಾಮಕರಣದ ವಿಚಾರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ನಂತರ 2019ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಹೆಸರಿಡುವ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು, ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂಬಂಧ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯ ಇತಿಹಾಸವೂ ವಿಶೇಷ!

ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ರಸ್ತೆ ಇರುವ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಳೆಯ ಯೋಜಿತ ಬಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. 1892ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಳೆಯ ಬೆಂಗಳೂರು ಪೇಟೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅರಸರಾಗಿದ್ದ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಅಡ್ಡರಸ್ತೆಗಳ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇಂದಿಗೂ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆ ಹೆಸರುಗಳೂ ಹೇಳುತ್ತವೆ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆ!

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದವು. ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳು ರಾಜರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ ರಸ್ತೆಯ ಕಥೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯದ್ದು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಸ್ತೆ, ನಂತರ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯ AV ರಸ್ತೆ ಕೇವಲ ವಾಹನಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲ. ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕಥೆ ಅಡಗಿದೆ.