ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲ್ಲವಿದು ಹಿಂದೆ ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ದೇಶ ಬದಲಾದಂತ್ತೆ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗತೊಡಗಿದೆ ಆದರೇ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಸ್ಟೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗು ವಿವಿಧ ತರಹದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಕಾಡುಗಳು ಹಾಗು ಪರಿಸರದ ರಕ್ಷಣೆ ನಮ್ಮಎಲ್ಲರ ಹಕ್ಕುಗಿದ್ದು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದ ನಾಶಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯಾನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲವು ಕೇವಲ್ಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಬೇಕಾಗುತದೆ
ಇದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಅಪರೂಪದ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ (Great Indian Bustard) ಹೆಬ್ಬಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಮಾನ ನೀಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅಪರೂಪದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಆತಂಕಕಾರಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿರುವ ಕಾರಣ , ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನ ರಕ್ಷಣೆ, ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಪಕ್ಷಿಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ
349 ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಸ್ವಾಧೀನ: ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮ
ಹೆಬ್ಬಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 349 ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಭೂಮಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಯಾವಾಗ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಯೋಜನೆಯ ಕಾಮಗಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಹೆಬ್ಬಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅವುಗಳ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2006ರಲ್ಲಿ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9 ಹೆಬ್ಬಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯಿದೆ. ಬಳಿಕದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಇರುವಿಕೆ ವಿರಳವಾಗಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿವೆ. ಈಗ ಅವುಗಳ ನಿಖರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೇಳಿದೆ.
ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಪಕ್ಷಿಯ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು?
ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೆಬ್ಬಾಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಳಿವಿನ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: Ardeotis nigriceps
- ಆವಾಸಸ್ಥಾನ- ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ.
- ವಿಶೇಷತೆ- ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ದೇಹ, ಉದ್ದ ಕಾಲುಗಳು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ.
- ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ- ನಿಧಾನವಾದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಇಡುವುದರಿಂದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ- ಅಳಿವಿನ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ (Critically Endangered).
ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಉಳಿವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಸವಾಲುಗಳೇನು?
ಹೆಬ್ಬಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ಹಲವು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಒತ್ತುವರಿ
- ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ
- ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದೊಳಗಿನ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ
- ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ನೆಲದ ಕೊರತೆ
- ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಂಶವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲು
ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬೇಕು, ಒತ್ತುವರಿ ತಡೆಯಬೇಕು ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆದೇಶಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು
- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೆಬ್ಬಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿವರ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
- 349 ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಸ್ವಾಧೀನದ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
- ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಕುರಿತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
- ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಂತೋಷ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನು ಶಿವರಾಮನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ.ಎಸ್. ಭಾರತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದೆ.
Comments