ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಂದ್ರ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿಯನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ‘ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಗೆ ಈ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೀಡಿರುವ ಪಂಚಾಂಗ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಸಂಜೆ 5:09ಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2:55ಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ತಿಥಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ದಿನ ಮಂಗಳವಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಂದು ವ್ರತ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದರೇನು?
‘ಅಂಗಾರಕ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಸರಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಬರುವ ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಭರದ್ವಾಜ ಮಹರ್ಷಿ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿದೇವಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಮಂಗಳನು ಗಣೇಶನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಗಣೇಶನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಾಗ, ಗಣಪತಿಯು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ವರ ನೀಡಿದನೆಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳನು ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನದಂದು ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಂಗಳವಾರ ಬರುವ ಚತುರ್ಥಿಗೆ ‘ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು ಎಂಬುದು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ.
ಈ ದಿನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವೇನು?
ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಗಣೇಶನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಘ್ನಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶುಭಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನದ ಗಣೇಶ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಕುಜ ಅಥವಾ ಮಂಗಳ ದೋಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ, ಈ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಅಂಗಾರಕ ಚತುರ್ಥಿಯ ವ್ರತವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಸಂಕಷ್ಟಿ ಚತುರ್ಥಿಗಳ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಪೂಜೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು?
ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವವರು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಬಹುದು. ಬಳಿಕ ಮನೆಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಬೇಕು. ಗಣೇಶನಿಗೆ ಗರಿಕೆ, ಕೆಂಪು ಹೂವು, ಮೋದಕ, ಕಡುಬು ಹಾಗೂ ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.
“ಓಂ ಗಂ ಗಣಪತಯೇ ನಮಃ” ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಗಣಪತಿ ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷ ಪಠಿಸುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಶುಭಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವ್ರತವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ಫಲಾಹಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಬಹುದು. ಸಂಜೆ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರೋದಯದ ಬಳಿಕ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡಿ, ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ವ್ರತವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆ.
ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಏನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು?
ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು, ದೇವರ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುವುದು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ದಾನಧರ್ಮ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಆಚರಣೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಡವರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಈ ದಿನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು.
ಉಪವಾಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಔಷಧ ಸೇವನೆ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿದ್ದರೆ ಕಠಿಣ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಬದಲು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆ, ಉಪವಾಸ, ಮಂತ್ರಜಪ, ದಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುವ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕುಜ ದೋಷ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಖಾತರಿ ಇದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.
