ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡೋಣಿ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ರುಚಿ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. 'ಬಿಜಾಪುರದ ಬಿಳಿ ಮುತ್ತು' ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಇದೀಗ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಮಾನ್ಯತೆ (GI Tag) ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ವಿಜಯಪುರ ಕೃಷಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಅಗತ್ಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 57 ಗ್ರಾಮಗಳ ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ವರದಿಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಈ 57 ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಜಾವಾಣಿ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 29ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಜಯಪುರದ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಧಾರವಾಡ, ರಾಯಚೂರು, ಗದಗ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಬಿಳಿ ಜೋಳ ಹಾಗೂ ಆಯಾ ಹೊಲಗಳ ಮಣ್ಣಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿಐ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಡೋಣಿ ನದಿ ತೀರದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜೋಳದ ವಿಶೇಷತೆಯೇನು?
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳದ ವಿಶೇಷತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಅದರ ಬೆಳೆಯುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸರ. ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಡೋಣಿ ನದಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾದಾಗ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು ನದಿ ತೀರದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ, ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಹವಾಮಾನ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. ಈ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಳಿದ ತೇವಾಂಶದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಳುಗಳು ಏಕರೂಪದ ಗಾತ್ರ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿನಂತಹ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು 'ಬಿಳಿ ಮುತ್ತಿನ ಜೋಳ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯಪುರ, ತಾಳಿಕೋಟೆ, ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ, ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಮತ್ತು ಬಬಲೇಶ್ವರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಡೋಣಿ ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೋಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
1818ರಿಂದಲೂ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳದ ಕೃಷಿ!
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಕೃಷಿ ಮಹತ್ವವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇದೆ. ಡೋಣಿ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ 1818ರಿಂದಲೂ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳದಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಮೃದುವಾದ ರೊಟ್ಟಿ, ಖಡಕ್ ರೊಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಬದನೆಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಹಾರದ ಕೆನೆ ಮೊಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸವಿಯುವ ಊಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೋಳದ ತೆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ತುಂಬಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ 'ಸೀತನಿ' ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಜೋಳದ ತೆನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹದವಾಗಿ ಸುಟ್ಟು, ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಖಾರ ಸೇರಿಸಿ ಸವಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೈತರು ಸೀತನಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳದ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ ಕುಸಿತ: ರೈತರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ ಅದರ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. 2009ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.5 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 59 ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ತರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು. ತೊಗರಿ, ಕಬ್ಬು, ಹತ್ತಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ ಸರಾಸರಿ 4ರಿಂದ 5 ಕ್ವಿಂಟಲ್ ಇಳುವರಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆಯಾಗಿರುವ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರೈತರಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. 2026ರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ₹3,500ರಿಂದ ₹4,000 ಬೆಲೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು ವರದಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸಮಯದ ದರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
GI ಟ್ಯಾಗ್ ಸಿಕ್ಕರೆ ರೈತರಿಗೆ ಏನು ಲಾಭ?
ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಖ್ಯಾತಿ ಅಥವಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಗುರುತಾಗಿದೆ.
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳಕ್ಕೆ GI ಟ್ಯಾಗ್ ದೊರೆತರೆ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
1.ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು - ವಿಜಯಪುರದ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗುರುತು ಸಿಗಲಿದೆ.
2. ನಕಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ - ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಿಳಿ ಜೋಳವನ್ನು ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು.
3. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಸ್ತರಣೆ -ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು.
4. ರೈತರ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ - ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
5. ಪಾರಂಪರಿಕ ತಳಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ - ಮೂಲ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ತಳಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಗಬಹುದು.
ಆದರೆ GI ಟ್ಯಾಗ್ ದೊರೆತ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಖಚಿತವಲ್ಲ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ರೈತರ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯ
ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದರೆ ಮೂಲ ತಳಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ರೈತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು.
ಈಗಾಗಲೇ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಇಂಡಿ ಲಿಂಬೆ ಮೂಲಕ GI ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿರುವುದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗುರುತಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳಕ್ಕೂ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಬೇಕೆಂಬುದು ರೈತರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು: ಲಭ್ಯವಿರುವ 2026ರ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಜೋಳದ GI ಮಾನ್ಯತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಿದ್ಧತಾ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ GI ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. GI ಟ್ಯಾಗ್ ಈಗಾಗಲೇ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.
ವಿಜಯಪುರದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಬೆಳೆಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕಿದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ!
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮಾಲ್ದಂಡಿ ಬಿಳಿ ಜೋಳ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನವಲ್ಲ. ಅದು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೈತರ ಬದುಕು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕೃಷಿ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ರೈತರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು GI ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತರೆ 'ಬಿಜಾಪುರದ ಬಿಳಿ ಮುತ್ತು' ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
Comments