ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆಯ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಇದೀಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಕಂಪನಿಗಳ (ಎಸ್ಕಾಂ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಕೋರಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (KERC) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಟಾಟಾ ಪವರ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (TPCL), ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೌಕರರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ತಡೆ
ಟಾಟಾ ಪವರ್ ಕಂಪನಿಯು 2003ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರಾಜ್ಯದ 16 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೆಸ್ಕಾಂ (BESCOM) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೋರಿ ಕಳೆದ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಕ್ರಮವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಲಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳಲಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 3ರಂದು ಕೆಇಆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆ ದಿನದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾದ ಟಾಟಾ ಕಂಪನಿಯ ವಕೀಲರು, ತಾವು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಅರ್ಜಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲವಾದರೂ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ, ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ಹಾಗೂ ನೌಕರರ ಸಂಘಗಳ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಟಾಟಾ ಪವರ್ನ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಮೇ 25ರಂದು ಕೆಇಆರ್ಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಜೂನ್ 23ರೊಳಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದವು. ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ನೌಕರರ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಬೆಸ್ಕಾಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದವು.
ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆಯ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ವಿಚಾರವು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಚಿವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು. ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಪಿಟಿಸಿಎಲ್ ನೌಕರರ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಇಂಗಿತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಟಾಟಾ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಬೆಸ್ಕಾಂ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ಏನು?
ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಕಾಂ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಬೆಸ್ಕಾಂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದವು:
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಬಳಕೆ: ಟಾಟಾ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ವಂತ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬದಲು, ಬೆಸ್ಕಾಂನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಸರಿಯಾದ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಬೆಸ್ಕಾಂ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿತ್ತು.
ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ: ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿ ನೀತಿಯು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗಲಿದೆ.
ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ: ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗದಿರುವ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಬೆಸ್ಕಾಂನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಇದು ಮಾರಕವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಕ್ರಾಸ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಆಧಾರದ ಕುಸಿತ: ಹೆಚ್ಚು ದರ ಪಾವತಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಗಮನಹರಿಸುವುದರಿಂದ, ಬೆಸ್ಕಾಂನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಸ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಟಾಟಾ ಪವರ್ ಅರ್ಜಿ ವಾಪಸ್ ಪಡೆದಿರುವುದು ವಿದ್ಯುತ್ ನೌಕರರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂದ ಜಯ ಎಂದು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಂಭ್ರಮ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. "ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ, ಇದನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಾರದು" ಎಂಬ ನೌಕರರ ದಶಕಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ.
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಗಳೇ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಸವಾಲು ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ಮುಂದಿದೆ.
