ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದಿಂದ ಶನಿವಾರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೊರನಡೆದರು. ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಾನತೆ ಇತ್ತು, ಮುಖದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಕ್ಕುಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ, 72 ವರ್ಷದ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಲಿಂಗಪ್ಪ ನಟೇಕರ್. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿ, ಇದೀಗ ಸನ್ನಡತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಅವರ ಕಥೆ, ದೇಶದ ಅಪರಾಧ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದುರಂತ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ.
ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಅವರ ಜೈಲು ಜೀವನದ ಹಾದಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೈಲು ಡಿಜಿಪಿ ಅಲೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತಾರ್ಕಿಕ ಕೋಪ ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹದ ಶಂಕೆಯ ಕರಾಳ ಮುಖ.
ಪುನರಾವರ್ತಿತ ದುರಂತದ ಕಥೆ
ಸಾಯಿಬಣ್ಣನವರ ಅಪರಾಧದ ಪಯಣ 1988ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಮಲ್ಕವ್ವಳನ್ನು ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹದ ಶಂಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪದಡಿ ಅವರು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಜೈಲುವಾಸ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1994ರಲ್ಲಿ ಪೆರೋಲ್ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ, ಮರುಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೊಸ ಬದುಕನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವೂ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ, ವಿಧಿಯಾಟವೇ ಬೇರೆಯಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಪೆರೋಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ, ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ನಾಗಮ್ಮನ ಮೇಲೂ ಅದೇ ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹದ ಶಂಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.
ಕೋಪದ ನೆತ್ತಿಗೇರಿದ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ, ನಾಗಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದ ತಮ್ಮದೇ ಮಗಳು ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಹರಿತವಾದ ಆಯುಧದಿಂದ ಅಮಾನುಷವಾಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೊಲೆಯ ಬಳಿಕ ತಾವೇ ಇರಿದುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಬದುಕುಳಿದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಕೃತ್ಯದ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿತು. ಮುಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅದನ್ನು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಇಳಿಸಿತು.
ಅಮಾನವೀಯ ಏಕಾಂತ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಹೋರಾಟ
ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ 'ಏಕಾಂತ ಬಂಧನ'ದಲ್ಲಿ (Solitary Confinement) ಕಾಲ ಕಳೆದರು. ಈ ಬಂಧನವು "ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯ" ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಕ್ಷಮಾದಾನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ ವಿಳಂಬವೂ ಅವರಿಗೆ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸುದೀರ್ಘ 37 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಭಾಗ್ಯ ದೊರೆಯಿತು.
ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ನಂತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ, ತಮ್ಮ ಕೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ತಾವು ಮಾಡಿದ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. "ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯರು ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹ ಎಸಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ. ಪತ್ನಿಯ ನಿಷ್ಠೆಯೇ ನನಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು," ಎಂದು ಅವರು ಅಂದಿನ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಸಹಕಾರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ, ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ತಾವು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ 10 ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ನೆನೆದು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡರು.
ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಸೇರಿದಂತೆ 24 ಕೈದಿಗಳ ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈದಿಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷೆಯು ಕೇವಲ ದಂಡನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕೈದಿಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಆಶಯ. ಜೈಲುಗಳು ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ಮರಳಿ ಕಳುಹಿಸುವ 'ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಶಾಲೆ'ಗಳಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹಿಂದಿನ ಸದಾಶಯವಾಗಿದೆ.
ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಅವರ ಕಥೆಯು ಒಂದು ಕಡೆ ಮನುಷ್ಯನ ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನಮ್ಮ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. 37 ವರ್ಷಗಳ ಕತ್ತಲೆಯ ಬದುಕಿನ ನಂತರ ಸಾಯಿಬಣ್ಣ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ಮನದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆ ಕರಾಳ ಅನುಭವಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇರಬಹುದು. ಅಪರಾಧದ ಹಾದಿ ಎಷ್ಟು ಭೀಕರ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಎಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಯಿಬಣ್ಣನವರ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸೆರೆವಾಸವೇ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
