ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿಯ ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ; ರೊಟ್ಟಿ-ಬುತ್ತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ!!

ಬಾಗಲಕೋಟೆ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ಎಂದರೆ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಊಟ, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಭ್ರಮವೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿಯ ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯೂ ಒಂದು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವುದು, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿವಿಧ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ.

ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ

ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಜಾತ್ರೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಜಾತ್ರೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಸರತಿ ಸಾಲುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತರಾಗಿ ಜನರು ಜಾತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ರೊಟ್ಟಿ-ಬುತ್ತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರೊಟ್ಟಿ-ಬುತ್ತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಂಚುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

‘ಬುತ್ತಿ’ ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಪದ್ಧತಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಬುತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ದೇವರ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಜರೂಪಿ ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರರ ಬುತ್ತಿ ಪೂಜೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪೂಜೆ ಭಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಜಾತ್ರೆಯ ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾಸೋಹದ ಸಂಭ್ರಮ

ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಸೇವೆಗೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಸಾದ ಸೇವೆ ಮುಂದಿನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ರೊಟ್ಟಿ, ಸಾರು, ಶಿರಾ ಮತ್ತು ಅನ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಕ್ತರು ಬಟಾಟೆ ವಡಾ, ಇಡ್ಲಿ, ಪುರಿ-ಬಾಜಿ, ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು, ಬೂಂದಿ, ಜಾಮೂನು, ಬಾದಾಮಿ ಹಾಲು, ಮಸಾಲೆ ಅನ್ನ, ಬಿಸಿ ಬೇಳೆ ಬಾತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 50 ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಭಕ್ತರು ವಿತರಿಸಿದ್ದರು.

ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಊರಿನವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಾತ್ರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಜೊತೆಗೆ ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿಯೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಪದ್ಧತಿ

ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಭಕ್ತರು ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬನಹಟ್ಟಿಯ ಜಾತ್ರೆ ಪಟಾಕಿ ಜಾತ್ರೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹರಕೆ ಈಡೇರಿದ ನಂತರ ಭಕ್ತರು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವು ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ತರು ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಬನಹಟ್ಟಿಯ ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಜಾತ್ರೆ

ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ರಥೋತ್ಸವವೂ ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿಯ ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ರಥಕ್ಕೆ 155 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂದು 2024ರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ, ಹರಕೆ, ಅನ್ನದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಊರಿನ ಜನರ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು

ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳಗಾವಿ, ವಿಜಯಪುರ, ಗದಗ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಜಾತ್ರೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಹೂವು ಮತ್ತು ಹೂಮಾಲೆ ಮಾರಾಟ, ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳು ಜಾತ್ರೆಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿನ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮದುರ್ಗ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಜಮಖಂಡಿ, ಮುಧೋಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯಪುರದ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಹೂಮಾಲೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿಯ ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕಾಣಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.