ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಸಭಾಪತಿ ಪೀಠವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಕಸರತ್ತುಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿವೆ. ಪರಿಷತ್ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕ ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ಆ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಸಭಾಪತಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಲು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಗಳು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸಲನ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಪರಿಷತ್ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಭಾಪತಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠ ಹಾಗೂ ಹಿರಿತನಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಈ ನಡೆಗೆ ಹಿಂಜರಿದಿದ್ದರು. ಆದರೀಗ, ಬದಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೇ ಸಭಾಪತಿ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೊರಬಿದ್ದಿರುವ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಸದನದಲ್ಲಿ ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯ ಮಂಡಿಸಿ ಕೆಳಗಿಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪರೋಕ್ಷ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಆಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ.
ಈ ಘಟನೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ, ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮೇಲ್ಮನೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಸೌಜನ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕರೆಯ ಕುರಿತು ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ತಮಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, 'ಅವರು ಬರಿ ಕ್ಷೇಮಸಮಾಚಾರ ವಿಚಾರಿಸಿದರು' ಎಂದಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆಂತರಿಕ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆರೋಗ್ಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಪರಂಪರೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವವರನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ನೋಡದೆ, ಅವರ ಹಿರಿತನ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಸರಕಾರ ಬದಲಾದರೂ ಸಭಾಪತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬದಲಾಯಿಸದೆ, ಅವರ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿವೆ:
1983 - 1987 (ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಆಡಳಿತ): ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ರೆಹಮಾನ್ ಖಾನ್ ಹಾಗೂ ಪೋತದಾರ್ ಅವರು ಸಭಾಪತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಅವಧಿ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರಕಾರ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಜೆಡಿಎಸ್ನ ಡಿ. ಮಂಜುನಾಥ್ ಅವರು ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1994 (ಎಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡರ ಅವಧಿ): ಜೆಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಡಿ.ಬಿ. ಕಲ್ಮಣಕರ್ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಮುಂದೆ ಎಸ್.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಅವಧಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
2006 (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಜೆಡಿಎಸ್ ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಅವಧಿ): ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಿ.ಕೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಮುಂದೆ ಬಂದ ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರಕಾರ ಹಾಗೂ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರಕಾರದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರು.
ವೀರಣ್ಣ ಮತ್ತಿಕಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಡಿ.ಎಚ್. ಶಂಕರಮೂರ್ತಿ: ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ಸಿಎಂ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ವೀರಣ್ಣ ಮತ್ತಿಕಟ್ಟಿ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ, 2010ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಿಜೆಪಿಯ ಡಿ.ಎಚ್. ಶಂಕರಮೂರ್ತಿ ಅವರು 2013-18ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರಕಾರದಲ್ಲೂ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ನ ಸಭಾಪತಿ ಪೀಠವು ಪಕ್ಷಪಾತಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾದದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.
'ಪುಟ್ಟಣ್ಣ' ಅವರಿಗೆ ಸಭಾಪತಿ ಸ್ಥಾನ? ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ
ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತರಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಅವರಿಗೆ ಸಭಾಪತಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಇದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ್ದ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಭಾಪತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರಕಾರ ಬಂದಾಗಲೂ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಭಾಪತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತ ಹೋದರೆ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠಕ್ಕಿರುವ ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲೇ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ
ಸಭಾಪತಿ ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಸರತ್ತಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲೇ ಪರ-ವಿರೋಧದ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ. ಪಕ್ಷದ ಹಲವು ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪಟುಗಳು ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಭಾಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯ ಮಂಡಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಸರ್ವಾನುಮತ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಪೀಠವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಅವಿಶ್ವಾಸ ಗೊತ್ತುವಳಿಯ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಬಲವಂತವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪಡೆಯುವುದು ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಘನತೆಗೆ ಶೋಭೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ
ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಕರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾ, ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಪಕ್ಷಾತೀತವಾಗಿ ಸದನವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಇದೆ.
ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹೊರಟರೆ, ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎದ್ದಿರುವ ಈ ರಾಜಕೀಯ ಪಟಲದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಮುಂದಿನ ನಡೆ ಏನು? ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರು ಈ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸದನದಲ್ಲಿ ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಏನೇ ಆದರೂ, ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ನ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠದ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
