ರಾಜ್ಯದ ಅನ್ನದಾತರು ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪರರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ‘ಕಾಲುದಾರಿ’ ಮತ್ತು ‘ಬಂಡಿದಾರಿ’ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಹೋಗಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಇದೀಗ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದಿಸಿದೆ.
ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗಲು ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ವೇಷ, ಅಸೂಯೆ ಹಾಗೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಹೊಲದ ವಾರಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಭೂಮಾಲೀಕರು ದಾರಿ ಬಿಡದೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳು ತಡವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್, ಎತ್ತುಬಂಡಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕೃಷಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ರೈತರು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ಈ ಕುರಿತು ರೈತರಿಂದ ಹಲವಾರು ದೂರುಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತು ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ದಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ಕಂದಾಯ ನಿಯಮಗಳು 1966ರ ನಿಯಮ 59ರಡಿ ದಾರಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಜಮೀನಿನ ಭಾಗಿದಾರರು ಒಪ್ಪಿದ್ದರೆ ದಾರಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹಕ್ಕು ದಾಖಲೆಗಳ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ (RTC) ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆ ಇದ್ದರೆ ರೈತರಿಗೆ ಭದ್ರತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಹಾಗೆಯೇ 'ಭಾರತೀಯ ಸರಾಗತೆ ಕಾಯ್ದೆ', 1882 ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭೂಮಾಲೀಕನಿಗೂ ತನ್ನ ಜಮೀನನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಕ್ಕು ಇದೆ. ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ಈ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. 'ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಹಿತೆ' (CrPC) 1973ರ ಕಲಂ 147 ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಭಂಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ತಾಲ್ಲೂಕು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಗಿರುವ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ದಾರಿ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಆದೇಶದಂತೆ, ಗ್ರಾಮ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ 'ಕಾಲುದಾರಿ ಅಥವಾ ಬಂಡಿದಾರಿ'ಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಭೂಮಾಲೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ರೈತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಸುಗಮ ಸಂಚಾರದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ದಾರಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತ್ವರಿತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ ಲಾಭವಾಗಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದಾರಿ ಜಗಳಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಬಾಧಿತ ರೈತರು ಅಥವಾ ಜಮೀನು ಮಾಲೀಕರು ತಾಲ್ಲೂಕು ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರಿಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ದಾರಿ ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಜಾಗವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಸ್ವತ್ತು ಎಂದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರಿಗೂ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ.
ರೈತರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ 'ವಿಲೇಜ್ ಮ್ಯಾಪ್' ಅನ್ನು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ದೂರು ನೀಡುವಾಗ ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಆಗದಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನಿನ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಹೊಸ ಕ್ರಮ ರೈತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
