ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಪತ್ತು- ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜೀವ ಉಳಿಸಿದ ಸ್ನೇಹಿತರು ಇಲ್ಲಿದೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಳಿಯಲೇಬೇಕಾದ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ!!

ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಆಹಾರ ಸವಿಯುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಸಂಗತಿ. ಆದರೆ, ಮಾತುಕತೆಯ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೂ ಕೂಡ ಬದುಕಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಘಟನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಅದು ಅವರ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಗಾಳಿ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ) ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಮುಖವೆಲ್ಲ ಕಪ್ಪಿಟ್ಟು, ತೀವ್ರತರದ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವಿಕೆ (Choking) ಉಂಟಾಗಿ ಪರಿಸ್ಠಿತಿ ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗುವ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು.

ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರು ಧೈರ್ಯ ಗೆಡಲಿಲ್ಲ. ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ, ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಗೆಳೆಯನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪವಾಡಸದೃಶವಾಗಿ ಉಳಿಸಿದರು.

ಈ ಘಟನೆಯು ನಮಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ: ಯಾವುದೇ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (First Aid) ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಬ್ಬರ ಜೀವ ಮತ್ತು ಮರಣದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಲ್ಲದು.

ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವಿಕೆ (Choking) ಎಂದರೆ ಏನು ಮತ್ತು ಅದು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ

ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರವು ಅನ್ನನಾಳದ (Esophagus) ಮೂಲಕ ಹೊರಟು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೇರಬೇಕು. ಆದರೆ, ಮಾತುಕತೆ ಆಡುತ್ತಾ, ನಗುತ್ತಾ ಅಥವಾ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ನುಂಗಿದಾಗ, ಅದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಶ್ವಾಸನಾಳಕ್ಕೆ (Trachea/Windpipe) ತಲುಪಿ ಗಾಳಿಯ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ತಡೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಚೋಕಿಂಗ್’ (Choking) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಭಾಗ, ಮಾಂಸದ ಚೂರುಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ಹೋಳುಗಳು ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹೀಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಗಾಳಿಯ ಸಂಚಾರ ನಿಂತುಹೋದಾಗ ಮೆದುಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಕ್ಕೇ ಕಂಟಕ ಎದುರಾಗಬಹುದು.

ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ

ಘಟನೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಮೊದಲು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸಬೇಕು:

ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಂಕೇತ (Universal Sign of Choking): ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಗಂಟಲನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಮಾತನಾಡಲು ಅಥವಾ ಕೆಮ್ಮಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು: ಶ್ವಾಸನಾಳ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಮ್ಮಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ: ವಿಚಿತ್ರ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು.

ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ: ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ತುಟಿ, ಮುಖ ಮತ್ತು ಉಗುರುಗಳು ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು.

ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವುದು: ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಿಗದೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುವುದು.

ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿದಾಗ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಹಂತಗಳು

ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಾಗ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದರೆ ‘ಹೈಮ್ಲಿಚ್ Maneuver’ (Heimlich Maneuver / Abdominal Thrusts). ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ:

'ಫೈವ್ ಆಂಡ್ ಫೈವ್' (5 and 5) ವಿಧಾನ

ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟುಗಳು (Back Blows): ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಅವರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಅಂಗೈ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ (Heel of the hand) ಅವರ ಎರಡು ಹೆಗಲ ಮೂಳೆಗಳ ನಡುವೆ 5 ಬಾರಿ ಜೋರಾಗಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ತಟ್ಟಿ.

ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒತ್ತಡಗಳು (Abdominal Thrusts): ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆಯೂ ಆಹಾರ ಹೊರಬರದಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣ 'ಹೈಮ್ಲಿಚ್ Maneuver' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ.

ಹೈಮ್ಲಿಚ್ Maneuver ಮಾಡುವ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ

ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಿ.

ನಿಮ್ಮ ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಅವರ ಸೊಂಟವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿ (ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ).

ನಿಮ್ಮ ಒಂದು ಕೈಯನ್ನು ಮುಷ್ಟಿ (Fist) ಕಟ್ಟಿ, ಅದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಹೊಕ್ಕುಳಿನ (Navel) ಮೇಲ್ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಎದೆಗೂಡಿನ (Ribcage) ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ.

ನಿಮ್ಮ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಆ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಿ.

ಈಗ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಮುಖವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ (Inward and Upward) ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ತಳ್ಳಿ (Thrust).

ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಗಾಳಿಯು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಆಹಾರದ ಚೂರನ್ನು ಪಿಸ್ತೂಲಿನ ಗುಂಡಿನಂತೆ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥ ಹೊರಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೆಮ್ಮಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ ಇದನ್ನು 5 ಬಾರಿ ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಿ.

ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಅಥವಾ ದಪ್ಪಗಿರುವವರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೇಗೆ

ಅತಿಯಾದ ತೂಕವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹಾಕುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ:

ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬದಲು ಎದೆಯ ಮೂಳೆಯ (Sternum) ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ.

ಎದೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ (Chest Thrusts) ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿ.

ನೀವೇ ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಆಹಾರ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ನಿಮಗೇ ಈ ರೀತಿ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಗಾಬರಿಯಾಗಬೇಡಿ. ಸ್ವಯಂ 'ಹೈಮ್ಲಿಚ್ Maneuver' ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:

ನಿಮ್ಮ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಕ್ಕುಳಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕುರ್ಚಿ, ಟೇಬಲ್ ಅಥವಾ ಕೌಂಟರ್‌ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಂಚಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಆನಿಸಿ, ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಲವಾಗಿ ಒತ್ತಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊರತಳ್ಳಿ ಗಂಟಲನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳು

ಗಾಬರಿಯಾಗಬೇಡಿ (Stay Calm): ಆತಂಕಗೊಂಡರೆ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತನ್ನಿ.

ನೆರವಿಗಾಗಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ: ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತು ಸೇವೆಗೆ (108) ಕರೆ ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿ.

ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಕೈಹಾಕಬೇಡಿ: ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಆಹಾರ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬೆರಳಿನಿಂದ ತೆಗೆಯಿರಿ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೈಹಾಕಬೇಡಿ; ಅದು ಆಹಾರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಹುದು.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ ಅಗತ್ಯ: 'ಹೈಮ್ಲಿಚ್ Maneuver' ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಹಾರ ಹೊರಬಂದ ನಂತರವೂ ಒಮ್ಮೆ ವೈದ್ಯರಿಂದ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸರಳ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು

ಆಹಾರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಗಿದು ತಿನ್ನಿ: ಅವಸರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಚೂರುಗಳನ್ನು ನುಂಗಬೇಡಿ.

ತಿನ್ನುವಾಗ ಮಾತನಾಡಬೇಡಿ: ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಗುವುದು ಅಥವಾ ಮಾತನಾಡುವುದು ಶ್ವಾಸನಾಳಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಹೋಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿರಲಿ: ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲು ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ನೀಡುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ.

ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಆ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಇಂದು ಒಬ್ಬರ ಜೀವರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಘಟನೆ ನಮಗೆ ನೀಡಿದ ಪಾಠವೇನೆಂದರೆ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯರು ಅಥವಾ ನರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಾರದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಯೂ ಈ ಮೂಲಭೂತ ಜೀವ ರಕ್ಷಣಾ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿರಬೇಕು. ಇಂದು ನೀವು ಕಲಿಯುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಾಹಿತಿ, ನಾಳೆ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರ ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತರೊಬ್ಬರ ಜೀವ ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದು.