ಮಳೆ ಬಂದರೆ ನೀರಿನ ಚಿಂತೆ ಕಡಿಮೆ; ಗೆಂದತ್ತೂರಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ವಿಶೇಷ?!!

ಮೈಸೂರು: ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸದೆ ಹರಿದುಹೋಗಲು ಬಿಡುವ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ, ಮಳೆನೀರನ್ನೇ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಚ್.ಡಿ.ಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಗೆಂದತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಮನೆಯೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 60,000 ಲೀಟರ್ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಈ ಮಾದರಿ, ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೇಸಿಗೆ ಬಂತೆಂದರೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಪರದಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ದೂರದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ತರಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬಳಸುವುದು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗೆಂದತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಅನುಭವ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಳೆನೀರಿನ ಸದ್ಬಳಕೆಗೆ ಮುಂದಾದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು

ಗೆಂದತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕಬಿನಿ ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ನೀರು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ನೇರ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ನೀರು ತರಲು ಮಹಿಳೆಯರು ದೂರದವರೆಗೆ ನಡೆದು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇತ್ತು.

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ, MYRADA ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಯು.ಎನ್.ರವಿಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

2003ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ತಿಳಿದ ಬಳಿಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದವು. 2005ರ ವೇಳೆಗೆ ಇಂತಹ ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 137ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, 2009ರ ವೇಳೆಗೆ 157 ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಕೆಲವು ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200 ಮನೆಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದಲೇ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ

ಗೆಂದತ್ತೂರಿನ ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ, ಮನೆಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಮಳೆನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದಂತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು. ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಮೂಲದಿಂದ ತರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಬಹುದು. ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಹಾಗೂ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದೂ ಮುಖ್ಯ.

ಗೆಂದತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 60,000 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂದಾಜು ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಗ್ರಾಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ನೀರಿಗಾಗಿ ದೂರ ನಡೆಯುವ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ

ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿದ್ದರಿಂದ ನೀರು ತರಲು ದೂರ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹೊರಗಿನ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯೂ ತಗ್ಗಲು ನೆರವಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು. ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಲಭ್ಯತೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಳೆಯ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬಳಸುವುದು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಇತರ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗುವ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಗೆಂದತ್ತೂರಿನ ಅನುಭವವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದುಹೋಗುವ ನೀರನ್ನು ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ, ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೀರಿನ ವ್ಯರ್ಥತೆಯನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಮನೆ ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗಲೇ ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನೀರಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಳಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಹೌದು. ಮನೆಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದಲೇ ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗೆಂದತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮವು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.