ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತೆ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯಲು ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೆಹಲಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಅಂದಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಣಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ
ದೆಹಲಿಯ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣದ ಕೃಷಿ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳ ಅವಶೇಷ ಸುಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೆಹಲಿಯ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ರಸ್ತೆ ಧೂಳು, ಕಸ ಸುಡುವಿಕೆ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದೇ ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದ್ವಿತೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಣಗಳು ಎಂದರೇನು
ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ದ್ವಿತೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಣಗಳು. ಕೆಲವು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ವಾಹನಗಳ ಎಕ್ಸಾಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಹೊಗೆ ಅಥವಾ ಸುಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಕಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಣಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅನಿಲಗಳು ಪರಸ್ಪರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವು ದ್ವಿತೀಯ ಕಣಗಳು. ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನಿಲಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಕಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.
ಈ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ PM2.5 ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಗಾತ್ರ 2.5 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ಮೂಲಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆಳವಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಕಣಗಳು ಯಾವ ಅನಿಲಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಆ ಅನಿಲಗಳು ಮೂಲತಃ ಯಾವ ವಾಹನ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಹವಾಮಾನವೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ನೆಲದ ಸಮೀಪದ ಗಾಳಿಯ ಪದರದ ಎತ್ತರ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಡಿ ತೆಳುವಾಗಲು ಬೇಕಾದ ಜಾಗವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಪದರವು ಕೆಳಗಿನ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಾಪಮಾನ ವಿಲೋಮ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು ನೆಲಮಟ್ಟದ ಸಮೀಪವೇ ಉಳಿದು ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಿಸಬಹುದು.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ, ಮಂಜು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲ ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಸಮಸ್ಯೆ
ದೆಹಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ (IITM) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (DSS) ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವು ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಮಾದರಿಗಳ ನಿಖರತೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಇಂದಿನ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸದೇ ಇರಬಹುದು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ IITMನ ಹೊಸ ಅಂದಾಜುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದ್ವಿತೀಯ ಕಣಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮುಂದೇನು?
ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಧೂಳು, ಕಸ ಸುಡುವಿಕೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಕಣಗಳ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಲಿನ್ಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ನವೀಕರಿಸಿದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ದಾಖಲೆಗಳು, ನೈಜ ಸಮಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಹಲವು ಮೂಲಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಮೂಲದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸೂಕ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವು ಒಂದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುವ ಮೂಲಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಹವಾಮಾನವೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ದೆಹಲಿಯ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಲು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
Comments