ಮುಂಬೈ ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುವ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಲು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ತಿಂಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗಲೇ ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರು ವೇಗವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (ಬಿಎಂಸಿ) ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿನ ದಾಖಲೆ ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಒಣಗಾಳಿ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
84.35ಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ಏಳು ಕೆರೆಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ
ನವೆಂಬರ್ 3ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂಬೈಗೆ ನೀರು ಪೂರೈಸುವ ಏಳು ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ.84.35ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಇದೇ ದಿನ 2025ರಲ್ಲಿ ಶೇ.95.67, 2024ರಲ್ಲಿ ಶೇ.93.75 ಮತ್ತು 2023ರಲ್ಲಿ ಶೇ.89.46ರಷ್ಟು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವಿತ್ತು. ಈ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು 2018ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಆಗ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.79.63ರಷ್ಟು ನೀರು ಇತ್ತು.
ಈ ಏಳು ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ, ವಿಹಾರ್, ಭಟ್ಸಾ, ತಾನ್ಸಾ, ಮೋಡಕ್ ಸಾಗರ್, ಮೇಲಿನ ವೈತರ್ಣಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವೈತರ್ಣಾ ಸೇರಿವೆ. ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 12.20 ಲಕ್ಷ ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 4,100 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಪೂರೈಸಲು ಈ ಕೆರೆಗಳೇ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ
ಬಿಎಂಸಿ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮೋಡಕ್ ಸಾಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 644.84 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಆವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ವರ್ಷ ಅದು 1,299.60 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಏರಿದೆ. ತಾನ್ಸಾದಲ್ಲಿ 823.53 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ನಿಂದ 1,729.01 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವೈತರ್ಣಾದಲ್ಲಿ 381.34 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ನಿಂದ 1,018.42 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
ಈ ಪರಿಶೀಲನೆ ತಾನ್ಸಾ, ಮೋಡಕ್ ಸಾಗರ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವೈತರ್ಣಾ ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಏಳು ಕೆರೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನ ಪ್ರಭಾವ
ಈ ವರ್ಷ ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್, ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂಗಾರು ಹಿಂತೆಗೆತವೂ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರಂದು ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಕೆರೆಗಳ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿಡೀ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊಸ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀರು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒಣಗಾಳಿ ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಬೀಸುವ ಒಣ ವಾಯು ಕೆರೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯ ವೇಗ, ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ತಾಪಮಾನ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
ಎಲ್‌ನಿನೊ ಭೀತಿ - ನೀರಿನ ಕಡಿತ ಮುಂದುವರಿಕೆ
ಎಲ್‌ನಿನೊ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ವೇಗ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಿಎಂಸಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ನೀರಿನ ಕಡಿತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೇಸಿಗೆಯವರೆಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಪಾಲಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಬಿಎಂಸಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯುಕ್ತ ಅಭಿಜಿತ್ ಬಂಗಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್‌ನಿನೊ ಸಂಬಂಧಿತ ಉಷ್ಣತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ವೇಗವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕಡಿತವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಬದಲು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ತೇಲುವ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ನೀರು ಉಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ
ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮಧ್ಯ ವೈತರ್ಣಾ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ 100 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ತೇಲುವ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಿಎಂಸಿ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕೆರೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಸೌರ ಫಲಕಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಲಿದ್ದು, ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಕೆರೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದು, ಕಾಮಗಾರಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೋಡಕ್ ಸಾಗರ್ ಮತ್ತು ತಾನ್ಸಾ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಲಿಕೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಬೇಸಿಗೆಯ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಈಗಿನಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧತೆ
ಮುಂಬೈಯಂತಹ ಬೃಹತ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಜಲಾಶಯಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.
ಸದ್ಯದ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು, ಅನಗತ್ಯ ನೀರಿನ ವ್ಯರ್ಥತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಬಿಎಂಸಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಜಲಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಮಗಳು ಈಗಿನಿಂದಲೇ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
Comments