ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಮದುವೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಹೊಸ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭ, ಪೂಜೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಗಣಪತಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನನ್ನು ‘ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ’ ಹಾಗೂ ‘ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಕಾರಣವಾದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ.
ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶುಭದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಅಡ್ಡಿ-ಆತಂಕಗಳು ದೂರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನಿಗೇ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ.
ಯಾರು ಮೊದಲು ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಸುತ್ತಿ ಬರುತ್ತಾರೆ
ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಯಾರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ದೇವತೆಗಳು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಬಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.
ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಶಿವನು ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಯಾರು ಮೊದಲು ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬಂದು ಮತ್ತೆ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನೇ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಶಿವನ ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತು ಹಾಕಲು ಹೊರಟರು. ಗಣೇಶನ ಸಹೋದರ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಕೂಡ ತನ್ನ ವೇಗದ ನವಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹೊರಟನು.
ಗಣೇಶನಿಗೆ ಮೂಡಿತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಯೋಚನೆ
ಗಣೇಶನ ವಾಹನ ಮೂಷಿಕ. ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಣೇಶನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗದಿಂದ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡರು.
ಆದರೆ ಗಣೇಶನು ಬಲಕ್ಕಿಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದನು. ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತು ಹಾಕಲು ಹೊರಡುವ ಬದಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಅವರ ಸುತ್ತಲೂ ಏಳು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರು. ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮುಂದೆ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತರು.
ಗಣೇಶನ ಈ ನಡೆ ಕಂಡು ಶಿವನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತು ಹಾಕಲು ತೆರಳಿರುವಾಗ ನೀನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಏಕೆ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಶಿವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನೆಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
‘ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು’
ಆಗ ಗಣೇಶನು ನೀಡಿದ ಉತ್ತರವೇ ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನು ಉತ್ತರಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಗಣೇಶನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ವೇಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಸುತ್ತುವುದಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಅರಿತುಕೊಂಡ ಗಣೇಶನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶಿವನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡನು.
ಗಣೇಶನಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ ಸ್ಥಾನ
ಗಣೇಶನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾತೃ-ಪಿತೃ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಶಿವನು ಆತನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನೆಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಅಥವಾ ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶಿವನು ವರ ನೀಡಿದನೆಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದಲೇ ಗಣೇಶನಿಗೆ ‘ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆಯ ನಂತರವೇ ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆ ಅಥವಾ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.
ಏಕೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ
ಗಣೇಶನಿಗೆ ‘ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ’ ಅಥವಾ ‘ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ಅಡ್ಡಿ-ಆತಂಕಗಳು ಎದುರಾಗದಂತೆ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಗಣೇಶನ ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿಗಳು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು, ದೊಡ್ಡ ತಲೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೂಷಿಕ ವಾಹನವು ವಿನಯ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳೂ ಇವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಶುಭದ ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ಆಹ್ವಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೊಸ ಮನೆ ಪ್ರವೇಶದವರೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀ ಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ’ ಎಂದು ಬರೆಯುವ ಅಥವಾ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸುವವರು, ಹೊಸ ವಾಹನ ಖರೀದಿಸುವವರು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕುವವರು ಕೂಡ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಶುಭದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮಹತ್ವ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದೇಶವೂ ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗಣೇಶನು ಇಂದಿಗೂ ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯದ ಮೊದಲ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
