ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ಬಹುತೇಕರು ತಕ್ಷಣವೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಹಾದಿ ಎಂದರೆ 'ಡಯಟಿಂಗ್'. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಅನೇಕರು, ಕೆಲವು ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಡಯಟ್ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಯೋ-ಯೋ ಡಯಟಿಂಗ್' (Yo-Yo Dieting) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಹುತೇಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಡಯಟಿಂಗ್ ವಿಫಲವಾಗಲು ಕೇವಲ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದರ ಹಿಂದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಜೈವಿಕ ಹಾಗೂ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿವೆ.
ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಪಥ್ಯ (Extreme & Unrealistic Diets)
ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಡಯಟ್ ಎಂದರೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವ 'ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ಡಯಟ್' (Crash Diet) ಮಾಡುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಆಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ (Binge Eating) ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮಂದಗತಿ (Metabolic Adaptation)
ನಾವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ದೇಹವು ಅದನ್ನು 'ಆಪತ್ಕಾಲ' ಅಥವಾ 'ಉಪವಾಸದ ಸ್ಥಿತಿ' (Starvation Mode) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ತನಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (Metabolism) ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ದೇಹವು ಕಡಿಮೆ ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವ ತೂಕವು ನಂತರ ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಂತುಬಿಡುತ್ತದೆ (Weight Loss Plateau).
ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ಒತ್ತಡ
ಡಯಟಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಸಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ 'ಲೆಪ್ಟಿನ್' (Leptin) ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ 'ಗ್ರೆಲಿನ್' (Ghrelin) ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆದುಳು ಸದಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಜೈವಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಕೇವಲ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ (Willpower) ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಡಯಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು 'ತಾತ್ಕಾಲಿಕ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು
ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಡಯಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿ ತಲುಪುವವರೆಗಿನ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೫ ಅಥವಾ ೧೦ ಕೆಜಿ ತೂಕ ಇಳಿಯುವವರೆಗೆ) 'ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಿಕ್ಷೆ'ಯಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಗುರಿ ತಲುಪಿದ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತೆ ಹಳೆಯ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಡಯಟ್ ಎನ್ನುವುದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ (Lifestyle Change) ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವುದೇ ವಿಫಲತೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.
ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ
ಅತಿಯಾದ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು 'ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್' ಎಂಬ ಒತ್ತಡದ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ കൊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆಯಾಗಲು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ತಿಂದ ತಕ್ಷಣ 'ನನ್ನ ಡಯಟ್ ಹಾಳಾಯಿತು' ಎಂಬ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಯಟ್ ಕೈಬಿಡುವುದು ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ.
ಡಯಟಿಂಗ್ ವಿಫಲವಾಗಬಾರದು ಎಂದರೆ ಕಠಿಣ ಪಥ್ಯದ ಬದಲಾಗಿ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು (Balanced Diet) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರೋಟೀನ್, ನಾರಿನಂಶ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೊಬ್ಬು ಇರುವ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಕನಿಷ್ಠ ೭-೮ ಗಂಟೆಗಳ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ತೂಕ ಇಳಿಕೆಯು ಒಂದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಾಧ್ಯ.
ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಡಯಟ್ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಯೋ-ಯೋ ಡಯಟಿಂಗ್' (Yo-Yo Dieting) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಹುತೇಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಡಯಟಿಂಗ್ ವಿಫಲವಾಗಲು ಕೇವಲ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದರ ಹಿಂದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಜೈವಿಕ ಹಾಗೂ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿವೆ.
