ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರದಂದು ಉಪವಾಸ, ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸೋಮವಾರ ಶಿವನಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ದಿನ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದರೆ, ಗುರುವಾರವೂ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಗುರುವಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುರು ಅಥವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಿನವೆಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೂ ಈ ದಿನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗುರುವಾರಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಇದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ದೇವರ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಭಕ್ತರು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ಹಾಲು, ನೀರು, ಹೂವು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರಾವಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಂಗಳು ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಎಂಬುದು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಗುರುವಾರ ಯಾಕೆ ವಿಶೇಷ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಗುರುವಾರ ಉಪವಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಗುರುವಾರದಂದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವುದು, ಹಳದಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು, ಕಡಲೆಬೇಳೆ ಅಥವಾ ಬೇಳೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಇಡುವುದು ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಚರಣೆ. ಆದರೆ ಇವು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬ, ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಪೂಜೆಯ ಕ್ರಮ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುವವರು ಗುರುವಾರವೂ ಶಿವನಿಗೆ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು. ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ ಎಂದು ಜಪಿಸುವುದು ಸರಳವಾದ ವಿಧಾನ.
ದೇವರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಮಗ್ರಿ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೇ ಸರಳವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಗುರುವಾರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
ಶ್ರಾವಣ ಗುರುವಾರದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ನಂತರ ಮನೆಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ದೇವರ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಫೋಟೋವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು.
ಮೊದಲು ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ನಂತರ ಇಷ್ಟದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರಾದರೆ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದವರು ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ. ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಅಭಿಷೇಕದ ನಂತರ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ಎಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ನಂತರ ಹೂವು, ಚಂದನ, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಧೂಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು. ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಶಿವನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಇಡಬೇಕು.
ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಶಿವ ಚಾಲೀಸಾ, ಶಿವ ಮಹಿಮ್ನ ಸ್ತೋತ್ರ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ಗುರುವಾರವನ್ನು ಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆಯ ದಿನವೆಂದು ನೋಡುವ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ಇವೆ. ಅಂತಹವರು ವಿಷ್ಣು ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಳದಿ ಹೂವು, ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇದೆ.
ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಏನು ಗಮನಿಸಬೇಕು?
ಶ್ರಾವಣ ಗುರುವಾರದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊದಲು ಮನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ನಂತರ ಪೂಜೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉಪವಾಸ ಕಡ್ಡಾಯ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೇವರನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಇತರರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.
ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇರಬೇಕು. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಅರ್ಚಕರು ಹೇಳುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಸರಳವಾದ ವಿಧಾನ ಸಾಕು.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಶಿವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಗುರುವಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಆಚರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂಜೆಯ ದಿನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರಾವಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ ಇಡೀ ತಿಂಗಳು ದೇವರ ಸ್ಮರಣೆ, ದಾನ, ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಕಾಲವೆಂದು ಹಲವರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಗುರುವಾರದಂದು ಮಾಡುವ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ನೀರು, ಹೂವು, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಂತ್ರ ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು. ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಬಹುದು.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣದ ದಿನಾಂಕಗಳು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ವ್ರತ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
