ರಕ್ತ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಪಾತ್ರ ಇದೆ. ರಕ್ತದ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ದೇಹದ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ತದ ಗುಣ ಅಥವಾ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಅದನ್ನು ರಕ್ತದೋಷ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಅಶುದ್ಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮೊಡವೆ ಕೂಡ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ರಕ್ತ ಶುದ್ಧಿ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಪಾನೀಯ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಶುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು ಎಂದಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕೆಲವು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ರಕ್ತದ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಏಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ?
ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ರಕ್ತದ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಖಾರ ಇರುವ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು, ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವುದು, ಬೇಕರಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉದ್ದಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮೊಸರು ಸೇವಿಸುವುದನ್ನೂ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮದ್ಯ ಸೇವನೆಯನ್ನೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಹಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳೂ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಊಟ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು, ಅತಿಯಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಜೀರ್ಣವಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಊಟ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದರೆ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಂದಾಗ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹಚ್ಚುವ ಕ್ರೀಮ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಮೊಡವೆಗೂ ರಕ್ತದ ಅಶುದ್ಧಿಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?
ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೊಡವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಹೆಚ್ಚಾದ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ರಂಧ್ರಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮೊಡವೆ ಬರಬಹುದು.
ಆಯುರ್ವೇದದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಮೊಡವೆಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದೋಷ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಮೊಡವೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೊಡವೆ ಇದೆ ಎಂದರೆ ರಕ್ತ ಅಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೊಡವೆಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪದೇಪದೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಚರ್ಮ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು?
ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಬೇಕರಿ ಆಹಾರ, ಅತಿಯಾದ ಖಾರ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಹಾಗಲಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಸೋರೆಕಾಯಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ರಕ್ತ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದು ಉತ್ತಮ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ಕೂಡ ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ.
ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಬದಲು ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಇರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಪಂಚಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಸಾಕಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು.
ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಕರ್ಮದಂತಹ ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಮೊಡವೆ ಇದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬಾರದು.
ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣ ಎಂದರೇನು?
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ತದೋಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಜಲೌಕಾವಚರಣ ಎಂಬ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಿಷ ಜಲೌಕ ಅಥವಾ ಲೀಚ್ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
ಮೊಡವೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಮೊಡವೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಮುಖದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮುಖವನ್ನು ಮೃದುವಾದ ಕ್ಲೆನ್ಸರ್ನಿಂದ ತೊಳೆಯಬಹುದು. ಮುಖವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಮೊಡವೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತುವುದು ಅಥವಾ ಪದೇಪದೇ ಮುಟ್ಟುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಮೊಡವೆ ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಒತ್ತಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಬದಲು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಅದೇ ರೀತಿ ನಿದ್ರೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದು, ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದೂ ಮುಖ್ಯ. ಹೆಚ್ಚು ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಇರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಸೇವಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಯಾವಾಗ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು?
ಮೊಡವೆಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮುಖದ ಜೊತೆಗೆ ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಚರ್ಮ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಮೊಡವೆಗಳಿಂದ ಕಲೆಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೆ ಸ್ವತಃ ಔಷಧಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಬೇಕು.
ರಕ್ತ ಶುದ್ಧಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಯಾವುದೇ ಪಾನೀಯ, ಪುಡಿ ಅಥವಾ ಔಷಧಿಯನ್ನು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಳಸಬಾರದು. ದೇಹವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿಡಲು ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ, ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು, ಉತ್ತಮ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮುಖ್ಯ.
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಗುಣ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೊಡವೆಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಕಾರಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕಾರಣ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ. ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಧನ್ವಂತರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಡಾ. ಸುಹಾಸ್ ಹೆಚ್.ಡಿ. ಅವರು ರಕ್ತ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೊಡವೆ ಕುರಿತು ಆಯುರ್ವೇದದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
