ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷವನ್ನು ಆರು ಋತುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಮಂತ ಋತು ಕೂಡ ಒಂದು. ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತಂಪು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಮಂತ ಋತುವನ್ನು ದೇಹದ ಬಲ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕಾಲವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಯುರ್ವೇದದ ಋತುಚರ್ಯೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಮಂತ ಋತುವನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದ ಆರಂಭದ ಅವಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು (CCRAS) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಮಂತ ಋತುವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಯುರ್ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು?
ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ವಾತಾವರಣ ತಂಪಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದದ ಋತುಚರ್ಯೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವಯಸ್ಸು, ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಸಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು?
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಆಹಾರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
1. ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು -ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ ಮುಂತಾದ ಧಾನ್ಯಗಳು ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ತಮ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.
2. ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳು - ಹೆಸರುಕಾಳು, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿಬೇಳೆ, ಉದ್ದು ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ನಾರಿನಂಶವಿದೆ.ಇವು ದೇಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
3. ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ -ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೊಬ್ಬು, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಖನಿಜಾಂಶಗಳಿವೆ. ಬೆಲ್ಲವು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಬೆಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶ ಇರುವುದರಿಂದ ಮಿತವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
4. ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು - ಕಿತ್ತಳೆ, ಪೇರಳೆ, ಸೇಬು, ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಬೀಟ್‌ರೂಟ್, ಪಾಲಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಇವು ವಿಟಮಿನ್, ಖನಿಜಾಂಶ ಮತ್ತು ನಾರಿನಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
5. ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು - ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಮತ್ತುಇತರ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹಾಗೂ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬಹುದು.
CCRAS ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಋತುಚರ್ಯೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರು ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ದೇಹದ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವ್ಯಾಯಾಮವೂ ಮುಖ್ಯ
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಏಳಲು ಅಥವಾ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡಿಗೆ, ಯೋಗ, ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸರಳ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.
ನಿಯಮಿತ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಸ್ನಾಯುಗಳ ಬಲ, ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಿದ್ರೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಯಾಮ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಉಡುಪು ಧರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ
- ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿ - ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ತಂಪು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
- ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯಿರಿ - ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ದಿನವಿಡೀ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು.
- ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿ - ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ, ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆಯಿರಿ - ಹವಾಮಾನ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವಾಗ ಬೆಳಗಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆಯಬಹುದು.
- ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿ - ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಒಣಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಯಿಶ್ಚರೈಸರ್ ಬಳಸಬಹುದು.
- ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ - ಕೈಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮು, ಸೀನುವಾಗ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಸೋಂಕು ಹರಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಯಾವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇರಬೇಕು?
ಚಳಿಗಾಲವೆಂದು ಅತಿಯಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ ಆಹಾರ, ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಅಥವಾ ಕರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚು ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಇರುವ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಯುಕ್ತ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಅಲ್ಲದೆ, ತೂಕ ಇಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಊಟ ಬಿಡುವುದು ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಇರುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಭ್ಯಾಸವಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಆಯುರ್ವೇದದ ಋತುಚರ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಋತುಚರ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿ. ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಬಲವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಎಣ್ಣೆ ಮಸಾಜ್ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಆಯುರ್ವೇದದ ಎಲ್ಲ ಸಲಹೆಗಳೂ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವವರು ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಬೇಕು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹೇಮಂತ ಋತು ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ. ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ, ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು, ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಉತ್ತಮ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಮೂಲಕ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
Comments