ಹಾಲು ಮನುಷ್ಯನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಹಸುವಿನ ಹಾಲು, ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲು, ಮೇಕೆ ಹಾಲು, ಕುರಿ ಹಾಲು ಹಾಗೂ ಕತ್ತೆ ಹಾಲು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಲಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಲಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರುಚಿ, ಗುಣ, ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಯಾವೆಲ್ಲ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳಿವೆ? ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವವೇನು? ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
1. ಹಸುವಿನ ಹಾಲು - ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನ
ಆಯುರ್ವೇದದ ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನ ಹಾಲನ್ನು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಹಾಗೂ ಬಲವರ್ಧಕ ಆಹಾರವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ರುಚಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೋಷಣೆ ನೀಡುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂನ ಉತ್ತಮ ಮೂಲ.
- ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿ.
- ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ12 ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.
2. ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲು - ಹೆಚ್ಚು ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಲು
ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲು ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಖನಿಜಾಂಶಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲು ಹೆಚ್ಚು ಗುರು ಮತ್ತು ಶೀತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಇದು ಜೀರ್ಣವಾಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿದ್ರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಆಹಾರ.
- ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಪನೀರ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
3. ಮೇಕೆ ಹಾಲು - ವಿಶಿಷ್ಟ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಮೂಲ
ಮೇಕೆ ಹಾಲು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಜನರಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಮೇಕೆ ಹಾಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕೊಬ್ಬು, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿವೆ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಮೇಕೆ ಹಾಲನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಹಾಲಿನ ವಿಧವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಮ್ಮು, ಅತಿಸಾರ ಮತ್ತು ದೇಹದ ದೌರ್ಬಲ್ಯದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ಆದರೆ ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಲರ್ಜಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಮೇಕೆ ಹಾಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪರ್ಯಾಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಅಲರ್ಜಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳಿರಬಹುದು.
4. ಕುರಿ ಹಾಲು - ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಸಮೃದ್ಧ ಮೂಲ
ಕುರಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಖನಿಜಾಂಶಗಳೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ.
- ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸ್ನಾಯುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಮೊಸರು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಕುರಿ ಹಾಲು ಗುರು ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
5. ಒಂಟೆ ಹಾಲು - ವಿಶೇಷ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳಿರುವ ಹಾಲು
ಒಂಟೆ ಹಾಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕೊಬ್ಬು, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಖನಿಜಾಂಶಗಳಿವೆ. ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಂಟೆ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು.
ಆಯುರ್ವೇದದ ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ಹಾಲನ್ನು ಲಘು, ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿಯುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಇತರ ಹಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
- ಒಂಟೆ ಹಾಲು ಮಧುಮೇಹ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನವ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
6. ಕತ್ತೆ ಹಾಲು - ಮಾನವನ ಎದೆಹಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿರುವ ಹಾಲು
ಕತ್ತೆ ಹಾಲು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣವು ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕತ್ತೆ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ, ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಗೂ ಲೈಸೋಜೈಮ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಫೆರಿನ್ನಂತಹ ಕೆಲವು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳಿವೆ.
- ಮಾನವನ ಎದೆಹಾಲಿಗೆ ಕೆಲವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.
- ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ ಹೊಂದಿದೆ.
- ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
- ಆದರೆ ಕತ್ತೆ ಹಾಲು ಎಲ್ಲ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಎದೆಹಾಲಿನ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಬಾರದು.
7. ಕುದುರೆ ಹಾಲು - ಲಘು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೂಲ
ಕುದುರೆ ಹಾಲು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ ಹೊಂದಿದೆ.
- ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ಖನಿಜಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಹುದುಗಿಸಿದ ಪಾನೀಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಆಯುರ್ವೇದದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದೇ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಲನ್ನು ಬಲವರ್ಧಕವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಲಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಹೋಲಿಕೆ
|
ಹಾಲಿನ ವಿಧ |
ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆ |
|---|---|
|
ಹಸುವಿನ ಹಾಲು |
ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ |
|
ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲು |
ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ |
|
ಮೇಕೆ ಹಾಲು |
ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆ |
|
ಕುರಿ ಹಾಲು |
ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬು |
|
ಒಂಟೆ ಹಾಲು |
ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳು |
|
ಕತ್ತೆ ಹಾಲು |
ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ |
|
ಕುದುರೆ ಹಾಲು |
ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ |
ಈ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರಾಣಿಯ ತಳಿ, ಆಹಾರ, ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಳುವುದೇನು?
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಕೇವಲ ಆಹಾರವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ದೇಹದ ಪ್ರಕೃತಿ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಪದಾರ್ಥವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಲಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕೊಬ್ಬು, ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್, ವಿಟಮಿನ್ ಮತ್ತು ಖನಿಜಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮ ತೋರಿಸಿದರೂ, ಅವು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಗತ್ಯವಿವೆ.
ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸುವಾಗ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಹಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನ ಅಲರ್ಜಿ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಇರುವವರು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಾಲು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ತಾಯಿಯ ಎದೆಹಾಲಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ.
Comments