ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪರಿಹಾರವೇನು - ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಭದ್ರತೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಅಗತ್ಯ!!

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾಗತಿಕ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿತ, ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ಜೀರೋ ಗುರಿಗಳೇ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಗುರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಾದ ಈಗ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

‘From climate targets to energy justice’ ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಯ ಚರ್ಚೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಬದಲು, ಶಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಗುರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು

ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಕೇವಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಸಾರಿಗೆ, ಕೃಷಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಶಕ್ತಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತಲಾ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಈ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪಂಚಾಮೃತ ಗುರಿಗಳು

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 2021ರ COP26 ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಘೋಷಿಸಿದ ‘ಪಂಚಾಮೃತ’ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 ಗಿಗಾವಾಟ್‌ ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಜಿಡಿಪಿಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 2005ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 45% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು 2070ರ ವೇಳೆಗೆ ನೆಟ್‌ಜೀರೋ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಈಗಾಗಲೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ಮೂಲಗಳ ಪಾಲು 50% ದಾಟಿದ್ದು, ಮೂಲ ಗುರಿಗಿಂತ ಐದು ವರ್ಷ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಈ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

‘ಎನರ್ಜಿ ಜಸ್ಟಿಸ್’ ಎಂದರೇನು

ಎನರ್ಜಿ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿ ನ್ಯಾಯದ ಮೂಲಭೂತ ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಶಕ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಒಂದು ಕಡೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿತ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಜನರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿದ್ಯುತ್ ದೊರೆಯಬೇಕು.

ಈ ಸಮತೋಲನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ‘ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿವರ್ತನೆ’ ಎಂಬ ವಿಚಾರಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛ ಶಕ್ತಿಯತ್ತ ಸಾಗುವಾಗ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದ್ಯೋಗ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಆದಾಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಏನು

ಹವಾಮಾನ ನ್ಯಾಯದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈಗ ತಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸಮಾನತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಿಲುವಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ಭದ್ರತೆ

ಸೌರ, ಗಾಳಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ಮೂಲಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪ್ರಸರಣ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೂ ಹೂಡಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.

ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೂ ಶಕ್ತಿಯ ಅಸಮಾನತೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಒಂದು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ಬಡತನ, ವಿದ್ಯುತ್ ಲಭ್ಯತೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಎಷ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ‘ಯಾರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು?’, ‘ಆ ಶಕ್ತಿ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿದೆಯೇ?’ ಮತ್ತು ‘ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹೊರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಬೇಕಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಹುದು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಎನರ್ಜಿ ಜಸ್ಟಿಸ್’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಭಾರತದಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.