ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಒತ್ತಡ - ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ, ಬೇಡಿಕೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟ!!

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಡುವೆಯೇ ದೇಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಒತ್ತಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Grid-India ಅಧೀನದ National Load Despatch Centre (NLDC) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಕಳುಹಿಸಿರುವ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣ

ರಾಜಸ್ಥಾನವು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

Moga, Bhiwani, Jhatikara ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ

NLDC ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ Moga, ಹರಿಯಾಣದ Bhiwani ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ Jhatikara ಸೇರಿವೆ.

Moga ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 765/400 kV ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು Interconnecting Transformers ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಡ್ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

Bhiwaniಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ ಅಳವಡಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಡ್ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೇವಲ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 16ರಂದು ಗರಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ 95,027 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ಜುಲೈ 18ರಂದು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ 2,095 ಮಿಲಿಯನ್ ಯೂನಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯಾಗಿತ್ತು.

ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಈ ವರ್ಷ 270 GW ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಸರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯದ್ದಲ್ಲ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಸರಣ ಜಾಲ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದನ್ನೇ Transmission Bottleneck ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಿಡ್ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾಪಾಡಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, FY26ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6,900 GWh ಶುದ್ಧ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ curtailment ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.

Green Energy Corridorಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ

ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ Green Energy Corridor ಯೋಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ Green Energy Corridor Phase-III ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ₹1.86 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, 135 GWವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 50 GWh Battery Energy Storage Systems ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸರಣದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೂ ಸಹಾಯಕವಾಗಲಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ

ಭಾರತವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ನಗರೀಕರಣ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು, ಏರ್ ಕಂಡಿಷನರ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಸಬ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಮಾನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಭಾರತದ ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ದೇಶದ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬೇಡಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದ ಬೇಡಿಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.