ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳುತ್ತಾ - ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ!!

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೆಚ್ಚದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NPPA) ಒಟ್ಟು ₹10,029.8 ಕೋಟಿ ವಸೂಲಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೂ, 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರ ವೇಳೆಗೆ ₹1,582.4 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಿಯಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ₹8,447.4 ಕೋಟಿ ಬಾಕಿಯಿದೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಡುವೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭಾಂಶದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಇತರ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬಾಕಿ ವಸೂಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯುವ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿವೆ.

₹10,029 ಕೋಟಿ ವಸೂಲಿ ಬೇಡಿಕೆ - ₹8,447 ಕೋಟಿ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ NPPA ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಡ್ಡಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ₹10,029.8 ಕೋಟಿ ವಸೂಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ಈ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ₹1,582.4 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಶೇ. 84ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿಯಿದೆ. ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಬಾಕಿ ಹಣದ ಪೈಕಿ ₹5,800 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು ₹200 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಸೂಲಿಗಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ₹2,369.3 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ಬಳಿಕ ವಸೂಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಒತ್ತು

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭಾಂಶದ ಕುರಿತು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ (MRP) ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿತ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಶೇ. 30ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭಾಂಶ ಮಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತರ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಇತರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.

ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಪಡೆಯಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ರೋಗಿಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗಬಹುದಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಲಿವೆ.

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶ, 2013 (DPCO) ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು, ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ನಡೆದಾಗ ವಸೂಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಔಷಧಿಗಳು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನೇರ ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಮಿತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಕರು, ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಾರರ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಬೆಲೆ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭಾಂಶದ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ವಾದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧ ವೆಚ್ಚದ ಹೊರೆ

ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವಾಗ ಔಷಧಿಗಳ ವೆಚ್ಚವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಟ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಶುಲ್ಕ, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಖರ್ಚು ಒಟ್ಟಾಗಿ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

2025ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವೆಚ್ಚದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚ ₹32,884 ಆಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳ ಪಾಲು ₹6,368ರಷ್ಟಿತ್ತು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವೆಚ್ಚ ₹46,774 ಆಗಿದ್ದು, ಔಷಧಿಗಳ ಪಾಲು ₹6,948ರಷ್ಟಿತ್ತು.

ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಣ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎರಡೂ ಬೇರೆಬೇರೆ. ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮರಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ

ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬೆಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೊದಲು ಔಷಧ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಾಗಣೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಾಪಾಡುವ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅತಿಯಾದ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಔಷಧಿಗಳ ನಿರಂತರ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ.

ಇದೇ ವೇಳೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ವಸೂಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುವುದು, ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದು ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು.

ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ₹8,447.4 ಕೋಟಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಔಷಧಿಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭಾಂಶದ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತದ ವಸೂಲಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಲಗೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.