ಭಾರತದ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುಸಿತ - ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿ!!

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನೂತನ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. 2011ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.27.1ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2023ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.2.6ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026ರ 'ಪಾವರ್ಟಿ ಆ್ಯಂಡ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಬ್ರೀಫ್' ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 4.20 ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಶೇ.57.7ರಿಂದ ಶೇ.16.1ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಬಡತನದ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 49.6 ಕೋಟಿ ಜನರು ಬಡತನದ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ

2011ರಿಂದ 2023ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರ ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.27.1ರಿಂದ ಶೇ.2.6ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತೀವ್ರ ಬಡತನವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ದಿನಕ್ಕೆ 3 ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು 2021ರ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಾನತೆ (Purchasing Power Parity - PPP) ಆಧರಿಸಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ಕೆಳ ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ದಿನಕ್ಕೆ 4.20 ಡಾಲರ್ ಬಡತನದ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣ 2011ರಲ್ಲಿ ಶೇ.57.7ರಷ್ಟಿತ್ತು. 2023ರಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇ.16.1ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 49.6 ಕೋಟಿ ಜನರು ಈ ಬಡತನದ ಮಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಬಡತನ ಇಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುರುತಿಸಿದೆ.

1. ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ಜನರ ಬಳಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

2. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

3. ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಗಳು: ಬಡ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಉಚಿತ ಅಥವಾ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿವೆ.

4. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು: ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಲು ನೆರವಾಗಿವೆ.

ಈ ಅಂಶಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.

ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 13.4 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚಳ

ಭಾರತದ ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 2017ರಿಂದ 2023ರ ನಡುವೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 13.4 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಲು ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದ್ಯೋಗದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವೇತನದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ವೇತನದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ - ಮೇಲಿನ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ 13 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೇತನದ ಅಸಮಾನತೆ ಇನ್ನೂ ಸವಾಲಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಮೇಲಿನ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಧ್ಯಮ ವೇತನವು ಕೆಳಗಿನ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಧ್ಯಮ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 13 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಇದರರ್ಥ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಲಾಭ ತಲುಪಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ನೈಜ ವೇತನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.

ಇನ್ನು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುವಕರ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2026ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಶೇ.14.6ರಷ್ಟಿದ್ದ ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣ 2027ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಶೇ.15.9ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವತಿಯರ ಉದ್ಯೋಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ 4.20 ಡಾಲರ್ ಬಡತನದ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ 2023ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.19.3ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇ.8.6ರಷ್ಟಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಸಮಸ್ಯೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಬಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇ.57ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿದೆ.

ಬಹು ಆಯಾಮದ ಬಡತನದಲ್ಲಿಯೂ ಇಳಿಕೆ

ಬಡತನವನ್ನು ಕೇವಲ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟದಂತಹ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಬಹು ಆಯಾಮದ ಬಡತನವನ್ನೂ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಪಾವರ್ಟಿ ಆ್ಯಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್‌ನ ಬಹು ಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ 2005-06ರಲ್ಲಿ ಶೇ.53.8ರಷ್ಟಿತ್ತು. 2019-21ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇ.16.4ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಬಹು ಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಮಾಪನದ ಪ್ರಕಾರ 2022-23ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.15.5ರಷ್ಟಿತ್ತು.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳೇನು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದರೂ, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಲಾಭ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಲುಪಬೇಕಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಯುವಕರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುವುದು, ಮಹಿಳೆಯರ ಉದ್ಯೋಗ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 2011ರಿಂದ 2023ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.27.1ರಿಂದ ಶೇ.2.6ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿರುವುದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವೇತನದ ಅಸಮಾನತೆ, ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟ, ಉದ್ಯೋಗದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಆದಾಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬರುವುದು ಮುಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಿದೆ.