ಮನೆಯ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಪಾಯವೇ? ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ !!

ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹುಳ ಹಿಡಿಯದಂತೆ, ಕಪಾಟುಗಳಲ್ಲಿ, ಶೌಚಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶೇಖರಣಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣದ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆ ಅಥವಾ ನಾಫ್ತಲೀನ್ ಗುಳಿಗೆ (Naphthalene Balls) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಈ ಗುಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಆವಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಗುಳಿಗೆಯನ್ನು ನುಂಗುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಹಾಗಾದರೆ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿರುತ್ತದೆ?

 ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು? ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಇವು ಏಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ.

1. ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆ ಎಂದರೇನು - ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ Naphthalene Balls ಅಥವಾ Mothballs ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಪತಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಣ್ಣ ಗುಂಡುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬೇರೆ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ತೆರೆದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ.

2. ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿವೆ - ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ರಕಾರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿರಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ.
- ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಘನ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.
- ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತೀವ್ರ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
- ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇದರ ಆವಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನುಂಗುವುದರಿಂದ ವಿಷಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

3. ಪ್ಯಾರಾಡೈಕ್ಲೋರೋಬೆಂಜೀನ್ (Paradichlorobenzene)-  ಕೆಲವು ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಫ್ತಲೀನ್ ಬದಲಿಗೆ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಶೌಚಾಲಯದ ದುರ್ವಾಸನೆ ನಿವಾರಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪನ್ನದ ಲೇಬಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. 
National Pesticide Information Center+2

4. ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಅಪಾಯಗಳೇನ - ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಬಹುದು.

ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು:
- ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತು.
- ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿ.
- ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಕಿರಿ.
- ಸುಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ.
- ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ.
- ಹೊಟ್ಟೆನೋವು ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
ಇವುಗಳ ತೀವ್ರತೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಪ್ರಮಾಣ, ಅವಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. 
ncpoisoncontrol.org+2

5. ರಕ್ತದ ಮೇಲೆ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವೇನು-  ನಾಫ್ತಲೀನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯವೆಂದರೆ ಅದು ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.ಇದರಿಂದ ಹೀಮೋಲಿಟಿಕ್ ಅನೀಮಿಯಾ (Hemolytic Anemia) ಎಂಬ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಇದರಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
- ಅತಿಯಾದ ಸುಸ್ತು.
- ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಳದಿಯಾಗುವುದು.
- ಮೂತ್ರದ ಬಣ್ಣ ಗಾಢವಾಗುವುದು.
- ದೌರ್ಬಲ್ಯ.
- ರಕ್ತಹೀನತೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ G6PD ಎಂಜೈಮ್ ಕೊರತೆ ಇರುವವರಿಗೆ ನಾಫ್ತಲೀನ್‌ನಿಂದ ರಕ್ತಕಣಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. 

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆ ಏಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ

ಮಕ್ಕಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಅಥವಾ ಆಟದ ವಸ್ತುಗಳೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ನುಂಗುವುದು ಗಂಭೀರ ವಿಷಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಾಂತಿ, ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ಸುಸ್ತು ಮತ್ತು ರಕ್ತಕಣಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾಫ್ತಲೀನ್‌ನಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ಬಟ್ಟೆ, ಹೊದಿಕೆ ಅಥವಾ ಡೈಪರ್‌ಗಳ ಸಂಪರ್ಕವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. 
National Pesticide Information Center+1

 ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಯ ವಾಸನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಆವಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಸನೆ ಇರುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆವಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ತಲೆನೋವು, ವಾಕರಿಕೆ, ತಲೆಸುತ್ತು, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಾಳಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಹರಿಯದ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆವಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಾದ್ಯಂತ ತೆರೆದಿಡುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ. 
ATSDR+1

 ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಯನ್ನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನುಂಗಿದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು.

ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು:
- ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಪಡೆಯಬೇಕು.
- ವಾಂತಿ ಮಾಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಾರದು.
- ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಮನೆಮದ್ದನ್ನು ನೀಡಬಾರದು.
- ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಅಥವಾ ಲೇಬಲ್ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು.
- ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬಾರದು.
ತೀವ್ರ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ 112 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಬಹುದು.

 ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಯಾವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು?

ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಅಗತ್ಯ.
1. ಮಕ್ಕಳ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಬಾರದು.
2. ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
3. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬಳಿ ಇಡಬಾರದು.
4. ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಹೊದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳಿಗೆಗಳ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
5. ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
6. ಬಳಸಿದ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ತೆರೆದಿಡಬಾರದು.
7. ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬಳಿ ಬಳಸಬಾರದು.
ಈ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ಅಥವಾ ಏರ್ ಫ್ರೆಶ್ನರ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಇವು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. 
National Pesticide Information Center+1

ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯಗಳಿವೆಯೇ?

ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಸರಳ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
- ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಣಗಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.
- ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಗಾಳಿಯಾಡದ ಶೇಖರಣಾ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು.
- ಕಪಾಟುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು.
- ತೇವಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
- ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಕೀಟಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು.

 ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆಯೇ?

ನಾಫ್ತಲೀನ್ ಕುರಿತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಾಫ್ತಲೀನ್ ಅನ್ನು ಸಂಭವನೀಯ ಮಾನವ ಕಾರ್ಸಿನೋಜೆನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರರ್ಥ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆಯ ವಾಸನೆ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ರಾಸಾಯನಿಕದ ಪ್ರಮಾಣ, ಸಂಪರ್ಕದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. 

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ಬಳಸುವ ಅನೇಕ ಮನೆಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಡಾಂಬರು ಗುಳಿಗೆ ಕೂಡ ಅಂತಹ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕೀಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುವ ಈ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಬಳಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.